Bu fizibilite raporu, Gaziantep Ticaret Odası tarafından Gaziantep kent merkezinde kurulması planlanan bir girişimcilik merkezinin yapılabilirliğini değerlendirmektedir. 1.000 m²’lik alanda kurulacak merkez, yerel ekonomiyi desteklemek için tarım-gıda ve yaratıcı endüstrilere odaklanacaktır. Merkez, Gaziantep ve çevre illerdeki girişimciler için kuluçka ve hızlandırma programları, ortak çalışma alanları, eğitim, mentorluk ve çeşitli endüstriyel altyapılar sunacaktır.

Proje Hedefleri ve İçeriği

• Amaç ve Hedefler: Girişimcilik Merkezi, yenilikçi iş fikirlerinin ölçeklenebilir ve sürdürülebilir işletmelere dönüşmesine destek olmayı hedefler. Ayrıca Gaziantep ekonomisine katkıda bulunmak ve T.C. vatandaşları ile geçici koruma statüsündeki yabancı girişimciler arasındaki sosyal uyumu güçlendirmek temel amaçlardan biridir.
• Hizmetler ve Alanlar: Proje kapsamında yaratıcı ve gıda sektöründe iş fikirlerini destekleyecek FoodLab, Maker Atölyesi gibi endüstriyel test ve üretim alanları yer alacaktır. Ayrıca kapalı ofisler, ortak çalışma alanları, etkinlik ve toplantı salonları gibi çeşitli altyapılar da sunulacaktır.

Ekonomik ve Sosyal Gerekçe

Gaziantep, girişimcilik ekosisteminde önemli bir büyüme potansiyeline sahiptir. Merkezin, mevcut girişimciler ile büyük işletmeler ve geçici koruma altındaki girişimci adayları için bir çekim noktası haline gelmesi beklenmektedir. Türkiye’nin ulusal kalkınma planları ve Gaziantep’in ekonomik büyüme hedefleri doğrultusunda bu merkez, yenilikçi işletmelerin ve yüksek değerli üretimin desteklenmesini amaçlamaktadır.

Finansal ve Teknik Yapılabilirlik

Toplam yatırım maliyeti yaklaşık 1.430.445 TL olarak tahmin edilmektedir. Proje, yerel kalkınma ve uluslararası finansal desteklerle desteklenmesi halinde 18 ay içinde tamamlanacaktır. Ayrıca merkezin sürdürülebilir olması adına, kiralama ve hizmet gelirleri ile maliyetlerini karşılaması planlanmaktadır.

Sonuç olarak, Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin kentsel ekonomiye, sosyal uyuma ve bölgesel kalkınma stratejilerine katkı sağlaması öngörülmekte, yerel girişimcilik ekosistemini güçlendireceği düşünülmektedir.

0

Bu fizibilite raporu İpekyolu Kalkınma Ajansı’nın 2018 Yılı Fizibilite Destek Programı kapsamında Gaziantep Ticaret Odası tarafından kurulması planlanan Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin yatırım, faaliyet, işletme…vb. giderleri ile projenin hayata geçirilmesi elde edilecek gelirler göz önüne alınarak Ajans tarafından sağlanan formata uygun olarak hazırlanmıştır. Fizibilite raporunda projenin ekonomik, teknik, mali ve idari açıdan yapılabilirliği analiz edilmektedir.

İşbu rapor, IDEMA Uluslararası Kalkınma Yönetimi A.Ş. tarafından güvenilir olarak kabul edilen kamuya açık veri kaynaklarından veGaziantep’te gerçekleştirilen saha araştırması bulgularından yola çıkılarak hazırlanmıştır. Raporda yer alan görüş ve öngörüler raporu hazırlayan uzmanların proje hakkındaki görüş ve önerilerini yansıtmaktadır. Bu görüş, düşünce ve öngörüler Gaziantep Ticaret Odası ve İpekyolu Kalkınma Ajansı tarafından projenin tavsiye edildiği ve onaylandığı anlamına gelmez ve açık ya da gizli olarak bir garanti vebeklenti oluşturmaz.

Bu raporda yer alan tüm bilgi ve verilerin kullanım ve uygulama sorumluluğu, doğrudan veya dolaylı olarak, bu rapora dayanarak yatırım kararı veren ya da finansman sağlayan kişi/kurumlara ait olup, bu konuda her ne şekilde olursa olsun IDEMA Uluslararası Kalkınma Yönetimi A.Ş., Gaziantep Ticaret Odası ve İpekyolu Kalkınma Ajansı sorumlu tutulamaz.

©Gaziantep Ticaret Odası 2018. Tüm hakları saklıdır. Bu eserin tamamı ya da bir bölümü̈, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu uyarınca kullanılmadan önce hak sahibinden 52. Maddeye uygun yazılı izin alınmadıkça, hiçbir şekilde ve yöntemle işlenmek, çoğaltılmak, çoğaltılmış nüshaları yayılmak, satılmak, kiralanmak, ödünç verilmek, temsil edilmek, sunulmak, telli/telsiz ya da başka teknik, sayısal ve/veya elektronik yöntemlerle iletilmek suretiyle kullanılamaz.

Bu belgenin içeriğinden sadece Gaziantep Ticaret Odası sorumludur ve bu içeriğin herhangi bir şekilde TC Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın veya İpekyolu Kalkınma Ajansı’nın görüş ya da tutumunu yansıttığı mütalaa edilemez.

EKİM 2018

İSTANBUL

İçindekiler Tablosu

Şekiller ve Tablo Listesi……………………………………………………………………………………………….. 4

1. Proje Sunumu……………………………………………………………………………………………………. 5
2. Projenin Tanımı, Kapsamı, Amaç ve Hedefleri……………………………………………………… 7
   1. Tanım ve Kapsam……………………………………………………………………………………………… 7
   1. Amaç ve Hedefler……………………………………………………………………………………………… 9
3. Arka Plan ve Gerekçe……………………………………………………………………………………….. 10
   1. Arka Plan………………………………………………………………………………………………………. 10
   1. Gerekçe…………………………………………………………………………………………………………. 12
4. İhtiyaç ve Talep Analizi…………………………………………………………………………………….. 14
5. Proje Tasarımı…………………………………………………………………………………………………. 16
   1. Merkezin Sektörel Odağı…………………………………………………………………………………… 16
   1. Merkezin Fiziksel Tasarımı………………………………………………………………………………… 17
6. İşletme Yapısı………………………………………………………………………………………………….. 19
   1. Kuruluş Yeri Önerisi…………………………………………………………………………………………. 19
   1. Organizasyon Yapısı ve İnsan Kaynakları……………………………………………………………… 19
7. Yapım Maliyetleri……………………………………………………………………………………………. 23
   1. Toplam Yatırım Tutarı ve Yıllara Göre Dağılımı……………………………………………………… 23
      1. A. Arsa Yatırımı……………………………………………………………………………………………. 23
      1. B. Sabit Tesis Yatırımı…………………………………………………………………………………….. 23
   1. Yatırımın Faydalı Ömrü…………………………………………………………………………………….. 25
8. Yatırımın Uygulama Programı………………………………………………………………………….. 26
9. Tesis Kapasitesi ve İşletme Gelir – Giderleri………………………………………………………… 27
   1. Tesis Kapasitesi ve Gelir Getirici Hizmetler…………………………………………………………… 27
   1. Yıllar İtibariyle İşletme Gelirleri………………………………………………………………………….. 28
   1. Yıllar İtibariyle İşletme Giderleri…………………………………………………………………………. 29
      1. FoodLab Hizmet Gideri…………………………………………………………………………………… 29
      1. Alan Kiralama Gideri……………………………………………………………………………………… 29
      1. Eğitim Hizmet Gideri……………………………………………………………………………………… 29
      1. Organizasyon Gideri………………………………………………………………………………………. 29
      1. Danışmanlık Gideri……………………………………………………………………………………….. 30
      1. Elektrik Giderleri………………………………………………………………………………………….. 30
      1. Yakıt Giderleri……………………………………………………………………………………………… 30
      1. Su Giderleri………………………………………………………………………………………………… 30
      1. Personel Giderleri…………………………………………………………………………………………. 30
      1. Seyahat & Konaklama Giderleri…………………………………………………………………………. 30
      1. Bakım ve Onarım Giderleri………………………………………………………………………………. 30
      1. Pazarlama ve Tanıtım Giderleri…………………………………………………………………………. 30
      1. Genel Giderler…………………………………………………………………………………………….. 31
      1. Beklenebilecek Farklar……………………………………………………………………………………. 31
   1. Yıllar İtibariyle İşletme Giderleri ve Gelirleri…………………………………………………………. 32
10. Mali İnceleme ve Değerlendirme………………………………………………………………………. 33
    1. Nakit Akım Tablosunun Hesaplanması……………………………………………………………… 33
    1. Yatırım Projesinin Finansal Analizi…………………………………………………………………… 36
       1. Geri Ödeme Süresi Yöntemi……………………………………………………………………………… 36
       1. İskonto Edilmiş Geri Ödeme Süresi Yöntemi…………………………………………………………… 37
       1. Net Bugünkü Değer Yöntemi (NBD)…………………………………………………………………….. 38
       1. Karlılık Endeksi Yöntemi (Fayda Maliyet Oranı Yöntemi)…………………………………………….. 39
       1. İç Verim Oranı (İç Karlılık Oranı Yöntemi)………………………………………………………………. 40
    1. Yatırım Projesinin Genel Değerlendirilmesi……………………………………………………….. 41
11. Risk Değerlendirilmesi……………………………………………………………………………………… 42

EK: Yatırım Projelerinin Değerlemesi………………………………………………………………………….. 43

Kaynakça…………………………………………………………………………………………………………………. 51

Şekiller ve Tablo Listesi

Şekil 1 Yaratıcı Endüstrilerin Kapsamı…………………………………………………………………………………. 17

Şekil 2 Ortak Çalışma Alanı ve Ofis Görünümü………………………………………………………………………. 18

Şekil 3 Merkez Ortak Kullanım Alanları Görünümü………………………………………………………………….. 18

Şekil 4 Girişimcilik Merkezi Organizasyon Şeması…………………………………………………………………… 20

Tablo 1 Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi Tanımı ve Kapsamı………………………………………………… 7

Tablo 2 Gaziantep Girişimcilik Merkezi Bileşeni Büyüklük ve İşlevleri……………………………………………… 8

Tablo 3 Gaziantep Girişimcilik Ekosistemi Değerlendirmesi……………………………………………………….. 12

Tablo 4 Merkez Personeli ve Görev Tanımı…………………………………………………………………………… 21

Tablo 5 Etüt ve Proje Giderleri………………………………………………………………………………………….. 23

Tablo 6 Tesisat Harcamaları…………………………………………………………………………………………….. 24

Tablo 7 Teçhizat Harcamaları…………………………………………………………………………………………… 24

Tablo 8 Toplam Tesis Yatırım Tutarı…………………………………………………………………………………… 25

Tablo 9 Yatırım Uygulama Planı………………………………………………………………………………………… 26

Tablo 10 Yıllar İtibariyle Bileşenlerine Göre Merkez Hizmetleri ve Sayısı………………………………………… 27

Tablo 11 Yatırımın İlk Beş Yıl için Öngörülen İşletme Gelirleri……………………………………………………… 28

Tablo 12 Yıllar İtibariyle Öngörülen Gelirler…………………………………………………………………………… 29

Tablo 13 Merkez Yıllık Personel Maliyeti………………………………………………………………………………. 30

Tablo 14 Yıllar İtibariyle Merkez Giderleri……………………………………………………………………………… 31

Tablo 15 Yıllar İtibariyle Gelir ve Gider Tablosu………………………………………………………………………. 32

Tablo 16 Nakit Akım Tablosu……………………………………………………………………………………………. 34

Tablo 17 Yatırım Projesinin Geri Ödeme Süresinin Hesaplanması……………………………………………….. 36

Tablo 18 İskonto Edilmiş Geri Ödeme Süresi Yöntemi…………………………………………………………….. 37

Tablo 19 Yatırımın Kârlılık Endeksi……………………………………………………………………………………… 39

Tablo 20 Yatırımın İç Verim Oranı………………………………………………………………………………………. 40

1.       Proje Sunumu

Bu rapor, Gaziantep Ticaret Odası tarafından Gaziantep kent merkezi bölgesinde kurulması planlanan Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin oluşturulmasına yönelik fizibiliteyi içermektedir. Gaziantep Ticaret Odası liderliğinde Gaziantep kent merkezinde toplam 1.000 m² net kullanım alanına sahip bir girişimcilik ve inovasyon merkezi oluşturulması planlanmaktadır. Merkez bünyesinde iş fikrine sahip girişimcilerin ve işletmelerin fiziksel mekan ihtiyacını karşılayabilecekleri kapalı ofis, yarı açık ofis ve ortak çalışma alanlarınınyanında T.C. vatandaşları ve geçici koruma statüsündeki yabancılar arasındaki sosyal uyumu güçlendirmek ve kent ekonomisine katılım ve katkılarını artırmaya yönelik Food Lab ve Maker Atölyesi gibi teknolojik altyapıların kurulması öngörülmektedir.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin genel amacı katma değerli üretim yapısına dönüşümü tetikleyecek sürdürülebilir kalkınma ve inovasyon odaklı yenilikçi ve yaratıcı girişimlerin kurulmasını ve büyümesine katkı sağlamaktır.

Girişimcilik merkezi, Gaziantep’in hakim sektörlerini etkileme ve dönüştürme potansiyeli taşıyan tarım-gıda ve yaratıcı endüstrilerde T.C. vatandaşları ve geçici koruma statüsündeki yabancılardan oluşan girişimcilerin yaratıcı, yenilikçi iş fikirlerini tekrarlanabilir veölçeklenebilir başarılı işletmelere dönüşüm sürecini kolaylaştırmayı ve hızlandırmayı amaçlamaktadır.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi projesi ile şu sonuçlara ulaşılması öngörülmektedir;

• Gaziantep’in ulusal girişimcilik ekosisteminde akıllı tarım, gıda ve gastronomi sektörlerinde yazılım, nesnelerin interneti gibi yeni nesil teknolojilerde ve yaratıcı endüstrilerde (yeni medya, tasarım, yaratıcı hizmetler ve geleneksel kültür ekonomisi) Doğu Akdeniz bölgesinde girişimciler için çekim merkezi olması,
• Yenilikçi iş fikrine sahip girişimcilerin iş fikirlerini başarılı iş modellerine dönüştürme sürecinde ihtiyaç duydukları çalışma alanı,nitelikli eğitim ve mentorluk ihtiyaçlarının karşılanması,
• Gıda sektörünün değer zincirinde (tarım dahil) iş geliştirmek isteyen vatandaşların ve geçici koruma statüsündeki yabancıların ilk yatırım maliyeti yüksek profesyonel endüstriyel mutfak, soğuk hava deposu..vb ekipman ve donanım ihtiyaçlarını paylaşımlı ve ortak kullanıma açık şekilde giderecek alanların yaratılması,
• Yeni kurulmuş işletmeler için tekrarlanabilir ve ölçeklenebilir iş modeline geçişin ve büyümelerinin İstanbul girişimcilik ekosistemi işbirliğinde desteklenmesine yönelik kurumsal araçların (hızlandırma programı) oluşturulması,
• Gaziantep’te faaliyet gösteren büyük ölçekli işletmelerin Ar-Ge ve tasarım ekipleri ile kente iş yapmak için gelenprofesyonellerin, bağımsız çalışanların günlük/haftalık/aylık ofis ve çalışma ortamı ihtiyaçlarının karşılanması,
• Uluslararası kalkınma kuruluşları, büyük ölçekli işletmeler ile Gaziantep girişimcilik ekosisteminin aktörleri arasındaişbirliklerinin geliştirilmesi ve koordinasyonun sağlanması,

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin girişimcilerin bulundukları aşamaya göre farklı hizmet bileşenlerini bünyesinde barındırmasıplanlanmaktadır. Bu kapsamda merkezin ana hedef kitlesi (müşterileri) ve her hedef kitleye yönelik sağlayacağı hizmetler aşağıda yeralmaktadır.

• Potansiyel Girişimci (Genel): İş fikrine sahip ve henüz işletme kurmamış herhangi bir sektörde faaliyet göstermek isteyen potansiyel girişimcilerden oluşmaktadır. Merkez potansiyel girişimcilere yönelik 4 aylık kuluçka programı kapsamında ortak çalışma alanında çalışma masası/ofis alanı hizmeti, girişimcilik eğitimi ve profesyonel mentorluk/danışmanlık desteğisağlayacaktır.
• Potansiyel Girişimci (Tarım / Gıda): Gıda sektörü değer zincirinde iş fikrine sahip ve henüz işletme kurmamış vatandaşlarile geçici koruma statüsündeki yabancılara yönelik paylaşımlı endüstriyel test mutfağı ve ortak çalışma alanında masa/ofis alanı hizmeti, gıda girişimcilik programı eğitimi, profesyonel mentor/danışman desteği sağlayacaktır.

• Erken Aşama Girişimler (Üç yaşından küçük): Gaziantep ve bölge illerde yeni kurulmuş, MVP sürecini tamamlamış ve büyüme ihtiyacı taşıyan girişim ekiplerinden oluşmaktadır. Merkez bu işletmelere yönelik operasyon – işletme stratejisi,markalaşma – pazarlama ve yönetim danışmanlığını kapsayan, işletmelerin İstanbul girişimcilik ekosistemi ve müşterileri ile ilişkisini geliştirmeye odaklanan 6 aylık sürecek hızlandırma programı desteği sağlayacaktır.
• Yaratıcı Endüstri İşletmeleri: Gaziantep ve çevre illerinde kurulmuş yeni medya (yazılım, oyun geliştirme ve dijital içerik üretimi), tasarım (grafik, moda, oyuncak ve takı tasarımı), yaratıcı hizmetler (mimari tasarım, reklam ve danışmanlık) ve geleneksel kültür ekonomisi ( el sanatları, festival ve organizasyon hizmetleri, gastroturizm) sektörlerindeki genç işletmelerden oluşmaktadır. Merkez bu sektördeki işletmeler için paylaşımlı ofis alanı ve ortak çalışma alanı hizmetisağlayacak, bu sektörlerde yeni işletmelerin kurulmasını teşvik edecektir.
• Büyük Ölçekli İşletmeler: Gaziantep ekonomisinde söz sahibi büyük ölçekli işletmeler merkezin dolaylı hedef kitlesi arasında yer almaktadır. Merkez yeni girişimler ve iş fikri olan potansiyel girişimciler ile büyük ölçekli işletmelerin Ar-ge ve tasarımdepartmanları arasında işbirliğini geliştirmeye dönük etkinlikler düzenleyecektir.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi projesinin toplam 1.000 m² net kullanım alanına sahip olması ve toplam yatırım tutarının 1. 430.445TL olması öngörülmektedir.

2.       Projenin Tanımı, Kapsamı, Amaç ve Hedefleri

Projenin  adı  Gaziantep  Girişimcilik  Merkezi  Projesi’dir.  Gaziantep  Ticaret  Odası  liderliğinde  ulusal  ve/ya uluslararası kalkınmakuruluşlarının finansal desteği ile yerel yönetim kuruluşlarının ortaklığında kent merkezinde, kolay erişime sahip bir lokasyonda toplam 1.000 m² net kullanım alanına sahip mevcut binanın girişimci merkezine dönüştürülmesi öngörülmektedir¹. Tadilat ve yapım işleri dahil toplam 18 ay sürmesi planlanan projenin kapsamı, amaç ve hedefleri aşağıda özetlenmiştir.

2.1.                Tanım ve Kapsam

Proje tanımı ve kapsamına ilişkin temel bilgiler aşağıdaki tabloda özetlenmektedir.

Tablo 1 Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi Tanımı ve Kapsamı

1 Fizibilite raporunun hazırlık aşamasında net bir mekan tespit edilememiş olup Gaziantep Ticaret Odası ve yerel paydaşlar ile yapılan görüşmeler sonucunda Gaziantep kent merkezinde belediyeler tarafından gösterilecek uygun bir binanın dönüştürülmesi öngörülmektedir. Bu nedenle proje kapsamında merkez binasının yerel yönetimlerden ayni atkı olarak karşılanacağı, binanın dönüştürülmesinde küçük ölçekli ve tadilat & tefrişata dayalı inşaat ve yapım giderlerinin ortaya çıkacağı öngörülmüşolup arazi ve temel inşaat yapım maliyetleri bulunmayacağı varsayılmıştır.

Kurulması planlanan merkezin aşağıda yer alan şu fiziki bileşenleri içermesi planlanmaktadır.

Tablo 2 Gaziantep Girişimcilik Merkezi Bileşeni Büyüklük ve İşlevleri

2.2.                Amaç ve Hedefler

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin genel amacı katma değerli üretim yapısına dönüşümü tetikleyecek sürdürülebilir kalkınma ve inovasyon odaklı yenilikçi ve yaratıcı girişimlerin kurulmasını ve büyümesine katkı sağlamaktır.

Girişimcilik merkezi, Gaziantep’in hakim sektörlerini etkileme ve dönüştürme potansiyeli taşıyan tarım-gıda ve yaratıcı endüstrilerde T.C. vatandaşları ve geçici koruma statüsündeki yabancılardan oluşan girişimcilerin yaratıcı, yenilikçi iş fikirlerini tekrarlanabilir veölçeklenebilir başarılı işletmelere dönüşüm sürecini kolaylaştırmayı ve hızlandırmayı amaçlamaktadır.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi projesi ile şu sonuçlara ulaşılması öngörülmektedir;

• Gaziantep’in ulusal girişimcilik ekosisteminde akıllı tarım, gıda ve gastronomi sektörlerinde yazılım, nesnelerin interneti gibi yeni nesil teknolojilerde ve yaratıcı endüstrilerde (yeni medya, tasarım, yaratıcı hizmetler ve geleneksel kültür ekonomisi) Doğu Akdeniz bölgesinde² girişimciler için çekim merkezi olması,
• Yenilikçi iş fikrine sahip girişimcilerin iş fikirlerini başarılı iş modellerine dönüştürme sürecinde ihtiyaç duydukları çalışma alanı,nitelikli eğitim ve mentorluk ihtiyaçlarının karşılanması,
• Gıda sektörünün değer zincirinde (tarım dahil) iş geliştirmek isteyen vatandaşların ve geçici koruma statüsündeki yabancıların ilk yatırım maliyeti yüksek profesyonel endüstriyel mutfak, soğuk hava deposu..vb ekipman ve donanım ihtiyaçlarını paylaşımlı ve ortak kullanıma açık şekilde giderecek alanların yaratılması,
• Yeni kurulmuş işletmeler için tekrarlanabilir ve ölçeklenebilir iş modeline geçişin ve büyümelerinin İstanbul girişimcilik ekosistemi işbirliğinde desteklenmesine yönelik kurumsal araçların (hızlandırma programı) oluşturulması,
• Gaziantep’te faaliyet gösteren büyük ölçekli işletmelerin Ar-Ge ve tasarım ekipleri ile kente iş yapmak için gelenprofesyonellerin, bağımsız çalışanların günlük/haftalık/aylık ofis ve çalışma ortamı ihtiyaçlarının karşılanması,
• Uluslararası kalkınma kuruluşları, büyük ölçekli işletmeler ile Gaziantep girişimcilik ekosisteminin aktörleri arasındaişbirliklerinin geliştirilmesi ve koordinasyonun sağlanması,

2 Doğu Akdeniz Bölgesi uluslararası siyaset ve kalkınma gündeminde şu ülkeleri kapsamaktadır; “Türkiye, Suriye, Filistin, Lübnan, Ürdün, İsrail, Irak, Mısır ve KKTC ileGüney Kıbrıs Rum Kesimi”

3.       Arka Plan ve Gerekçe

Bu bölümde Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi’nin ulusal ve bölgesel kalkınma stratejileri ile uyumu ve proje fikrinin ortaya çıkmasına neden olan temel ihtiyaçlara ilişkin özet değerlendirmelere yer verilmektedir. Söz konusu değerlendirmeler GaziantepTicaret Odası tarafından hazırlanan Gaziantep Girişimcilik Ekosisteminin Geliştirilmesi Stratejisi kapsamında gerçekleştirilen analiz veharitalama çalışmasına dayanmaktadır.

3.1.                Arka Plan

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi, 2014 – 2018 yıllarını kapsayan Onuncu Kalkınma Planında vurgulanan girişimcilik, yenilikçi projeler üretme, ortak iş ve proje geliştirme gibi temel hedefleri destekler niteliktedir. Onuncu Kalkınma Planı, uluslararası değer zincirinde üst sıralara ulaşmış̧, yüksek gelir grubunda ve mutlak yoksulluk sorununu çözmüş bir Türkiye’yi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda girişimciliği geliştirmeye yönelik politikalar plan içerisinde önemli bir yere sahiptir.

Onuncu Kalkınma Planı, ülkemizde girişimcilik yeteneklerinin geliştirilmesi ve girişimci sayısının artırılması ihtiyacının devam etiğini vurgulamaktadır³. Girişimcilik ve KOBİ’lere özel vurgu yapılan planda öncelikli amaç̧ ve hedeflerden bir tanesi de KOBİ’lerin rekabet güçlerinin arttırılarak ekonomik büyümeye katkılarının yükseltilmesi olarak belirtilmiştir. Bu amaca yönelik olarak hızlı büyüyen veya büyüme potansiyeline sahip girişimler ile ürün, hizmet ve iş modeli açılarından yenilikçi KOBİ’lerin öncelikle desteklenmesi gerektiğiifade edilmiştir. Girişimcilik yeteneklerinin ve girişimci sayısının artırılması ihtiyacının vurgulandığı kalkınma planında, projelerin finansman imkanlarının arz ve talep yönlü̈ geliştirilmesi gerektiği konusuna dikkat çekilmektedir. Ayrıca plan döneminde girişimcilik eğitimlerinin niteliğinin artırılması, girişimcilik kültürünün yaygın ve örgün eğitim programları ile yaygınlaştırılması ve kuluçka, iş geliştirme merkezleri ve hızlandırıcıların nicelik ve niteliklerinin artırılması temel politikalar arasında yer almaktadır.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi, mevcut ve potansiyel girişimcilerin iş fikirlerini ve işletmelerini geliştirmelerine yöneliksağlayacağı destek hizmetleri ( çalışma alanı, eğitim ve girişimcilik programları, Maker atölyesi ve FoodLab) ile kalkınma planının “KOBİ’lerin rekabet güçlerinin artırılarak ekonomik büyümeye katkısının yükseltilmesi” temel amacına doğrudan katkı sağlamaktadır.

Türkiye Girişimcilik Stratejisi ve Eylem Planı (2015 – 2018), ülkemizdeki girişimcilik kültürünü yaygınlaştırmayı, güçlü̈ bir ekosistem oluşturmayı ve girişimciliği geliştirmeyi amaçlamaktadır. Proje, bu genel amaca ulaşmak için belirlenmiş̧ altı müdahale alanının beşini doğrudan desteklemektedir. Yalnızca birinci müdahale olan “Düzenleyici Çerçeve” yasal mevzuata yönelik önerilerde bulunması sebebiile projenin kapsamını aşmaktadır. Bunun yanı sıra proje, “Yenilikçi Girişimciliğin Desteklenmesi”, “Tematik ve Genel Destekler”,“Girişimcilik Kültürü̈̈”, “Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri” ve “Finansmana Erişim” müdahalelerini doğrudan desteklemektedir⁴.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi, Türkiye Girişimcilik Stratejisi ve Eylem Planı (2015 – 2018) kapsamında tanımlanan;

• Yenilikçi Girişimciliğin Desteklenmesi müdahale alanında,
  • Genç girişimcilere özel kuluçka merkezlerinin kurulması,
  • Hızlı büyüye ve küresel doğan işletmelerin geliştirilmesi ve desteklenmesi,
  • Yenilikçi girişimlerin desteklenmesi
• Tematik ve Genel Destekler müdahale alanında,
  • Girişimciliğin desteklenmesi amacıyla özel sektör – kamu sektör işbirliklerinin geliştirilmesi,
  • Girişimcilere yönelik mentorluk çalışmalarının yaygınlaştırılması,

3 T.C. Kalkınma Bakanlığı; 2014 – 2018 Onuncu Kalkınma Planı, madde 685, 689, 690,692

4 Türkiye Girişimcilik Stratejisi ve Eylem Planı (2015 – 2018), s.58-59

• Girişimcilerin yabancı yatırımcılarla temaslarının artırılması,
• Girişimcilik Kültürü müdahale alanında,
  • Girişimcilik konusundaki farkındalık artırılması,
  • Gençlere yönelik girişimcilik eğitimlerinin yaygınlaştırılması,
• Eğitim ve Danışmanlık Hizmetleri müdahale alanında,
  • KOSGEB eğitimlerinin ve hizmetlerinin yaygınlaştırılması,
• Finansa Erişim müdahale alanında
  • Bireysel katılım sermayesine ilişkin farkındalığın artırılması,
  • Girişimcilerin    raporlama    standartları    ve    uluslararası    kredi    kriterleri   konusunda bilgilendirilmesi

Maddelerine katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

2014 – 2023 Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi (BGUS), Gaziantep’i endüstriyel büyüme odağı olarak tanımlamakta ve kalkınma ajanslarına “girişimci kuluçka merkezlerinin kurulmasına öncülük etme, ilgili firmalar ve kurumları bir araya getirerek koordinasyonu sağlama ve merkezlere kuruluş̧ aşamasında teknik destek sağlama” sorumluluğu yüklemektedir. BGUS kent merkezinde konumlanan ve üretim içermeyen girişimler için “Girişim_Ofis” olarak adlandırılan yeni girişimcilik kuluçka merkezi modellerinin geliştirilmesiniöngörmektedir⁵. Gaziantep Girişimcilik Merkezi, yapısı e işlevi açısından BGUS kapsamında tanımlanan üretim içermeyen vekent merkezinde konumlanan “Girişim_Ofis” modelinin uygulama örneği niteliği taşımaktadır.

İpekyolu Kalkınma Ajansı tarafından hazırlanan ve Gaziantep’in de yer aldığı 2014 – 2023 TRC1 Bölge Planı “yaşam kalitesi yüksek, beşeri sermayesi güçlü, rekabetçi ve yenilikçi, Orta Doğu’nun çekim merkezi İpekyolu” vizyonunu öngörmektedir. Plan “Yaşam Kalitesinin Artırılması” gelişme ekseninde “dezavantajlı grupların kentsel yaşama adapte olmasının sağlanması” için kendi işini kuracak kişilere yönelik girişimcilik eğitimlerinin verilmesini; “Sürdürülebilir Kırsal Kalkınmanın Sağlanması” gelişme ekseninde kırsal ekonominin çeşitlendirilmesi ve kırsal girişimciliği desteklenmesini ve “Rekabetçilik ve Yenilikçilik Kapasitesinin Artırılması” gelişmeekseninde “girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılmasını” hedeflemektedir⁶. Plan döneminde girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılması için iş geliştirme merkezlerinin kurulması, yeni işletme kurulumunun teşvik edilmesi, girişimcilik için danışmanlık hizmetlerinin artırılması, esnaf ve sanaatkarların potansiyel girişimciler olarak desteklenmesi, genç ve kadın girişimcilerin desteklenmesi, bölgede potansiyel girişimcilerin de yer aldığı işbirliği ağlarının geliştirilmesini ve risk sermayesi fonlarının kurulmasının teşvik edilmesiniöngörülmektedir⁷.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi, İKA tarafından hazırlanan TRC1 Bölge Planı’nda yer alan girişimciliğe ilişkin hedeflerden “dezavantajlı grupların kentsel yaşama adapte olmasının sağlanması” ile ““girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılmasını” öncelikli gelişme hedeflerini destekler bir nitelik taşımaktadır. Proje özellikle “girişimcilik kültürünün yaygınlaştırılması” öncelikli gelişme ekseninde yer alan tüm alt hedeflerin hayata geçirilmesinde önemli bir katalizör işlevi görecektir.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi’nin ulusal ve bölgesel kalkınma planı ve stratejiler ile uyumlu olduğu görülmektedir. Proje Gaziantep’te öncelikle hızlı büyüyen ve yenilikçi işletmelerin geliştirilmesine dayanan, bölgedeki girişimcilik kültürünün gelişmesini amaçlayan ve bölge ekonomisinde öne çıkan sektörlerin katma değerli yapıya dönüşümünü yeni kurulacak olan işletmeler yoluyla tetiklemeyi amaçlayan bir yapıya sahiptir. Ayrıca proje Gaziantep’te yer alan geçici koruma statüsündeki yabancıların beceri vekapasitelerini girişimcilik yoluyla harekete geçirerek kentin sürdürülebilir kalkınma sürecini kapsayıcı hale getirmeye odaklanmaktadır.

5  T.C. Kalkınma Bakanlığı, 2014 – 2023 Bölgesel Gelişme Ulusal Stratejisi, s.126-129

6  İKA; 2014 – 2023 TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) Bölge Planı

7  İKA; 2014 – 2023 TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) Bölge Planı s. 118

3.2.                Gerekçe

Türkiye’nin girişimcilik ekosistemi genç̧ ve gelişme acısından umut verici bir durumdadır. Küresel Girişimcilik Monitörü (Global Entrepreneurship Monitor -GEM) tarafından yayınlanan 2016/17 Küresel Raporu’na göre, dünya genelinde girişimcilerin %55’i,önümüzdeki beş̧ yıl içinde en az bir iş yaratmayı umduklarını belirtmiştir. Araştırma sonuçlarına göre Türkiye, erken donem girişimcilik endeksinde 64 ülke arasında 14. sırada yer almaktadır. Ülkelerin girişimcilik performansını kıyaslayan bir diğer araştırma olan Küresel Girişimcilik ve Kalkınma Endeksi (GEDI) 2017 sonuçlarına göre Türkiye 138 ülke içerisinde 36. sırada yer almaktadır. Her iki endeks sonuçları göz önüne alındığında Türkiye’nin girişimcilik alanında orta sıralarda yer aldığı ve potansiyelinin altında bir performansgösterdiği görülmektedir.

Ülkemizde girişimcilik politikası uzun yıllar KOBİ politikasının bir parçası olarak değerlendirilmiştir. Son yıllarda yenilikçi ve katma değerliüretim yoluyla rekabet gücünün artırılmasının ekonomi politikasının temel amaçlarından biri haline gelmesiyle girişimcilik ayrı birpolitika alanı olarak ele alınmaya başlanmış̧, girişimciliğe yönelik politika ve stratejiler ulusal – bölgesel düzeyde geliştirilmiştir. Söz konusu stratejilere göre Gaziantep’in de içerisinde yer aldığı endüstriyel büyüme odağı niteliği taşıyan bölgelerde girişimcilikpolitikaları geleneksel işletmeler yerine yenilikçi ve katma değer sağlayan işletmelere odaklanmaktadır.

Gaziantep Ticaret Odası tarafından hazırlanan Gaziantep Girişimcilik Ekosisteminin Geliştirilmesi Stratejisi, Gaziantep yerelinde girişimcilik alanında faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlar ile sivil toplum kuruluşları ile üniversitelerin girişimcilik ekosistemindekirolüne ilişkin kapsamlı bir analiz ve haritalama çalışması içermektedir⁸. Strateji kapsamında 6 + 6 Girişimcilik Ekosistemi Modeli doğrultusunda gerçekleştirilen haritalama ve analiz çalışması sonucunda kent ekosistemine ilişkin temel bulgular aşağıdaki tablodaözetlenmektedir.

Tablo 3 Gaziantep Girişimcilik Ekosistemi Değerlendirmesi

8  Gaziantep Girişimcilik Ekosisteminin detaylı analizi için bknz: Gaziantep Girişimcilik Ekosisteminin Geliştirilmesi Stratejisi

Strateji kapsamındaki temel bulgular değerlendirildiğinde özellikle bağlantıların kuvvetlendirilmesi için Gaziantep’te kolay erişilebilir bir lokasyonda yenilikçi ve yaratıcı girişimcilerin kullanımına yönelik mekânsal düzenleme ihtiyacı ön plana çıkmaktadır. Ayrıca Gaziantep girişimcilik ekosistemindeki bütün aktörleri bir araya getirmeye ve aktörler arası işbirliği ve etkileşimi artırmaya yönelik çalışmalaraihtiyaç vurgulanmaktadır.

Bununla birlikte strateji kapsamında

• “Yenilikçi ve yaratıcı girişimlerin tespitine yönelik mekanizmaların geliştirilmesi” önceliğine yönelik “Geçici koruma statüsündeki yabancılar ile vatandaşlar arasında sosyal uyumu güçlendirmeye ve geçim kaynaklarını iyileştirmeye yönelikyaratıcı endüstriler (tasarım, dijital içerik üretimi, IoT, danışmanlık, el sanatları…vb), gıda ve elektrik-elektronik alanlarındagirişimci yetiştirme programlarının oluşturulması”;
• “Yenilikçilik, yaratıcılık ve kalkınma odaklı girişimcilik eğitim programlarının niteliğinin ve niceliğinin artırılması” önceliğine yönelik olarak “Geçici koruma statüsündeki yabancıların geçim kaynaklarını iyileştirmeye yönelik kooperatif girişimciliği vesosyal kooperatifçiliğe ilişkin eğitim ve kuluçka hizmetlerinin sunulması” ve “Gaziantep’in güçlü olduğu el sanatları, gastronomi, tarım-gıda sektörü gibi alanlarda sektörel dönüşümü tetikleyecek yaratıcı girişimcilik programlarınıngeliştirilmesi”;
• “Girişimcilik ekosisteminin geliştirilmesine yönelik politika çerçevesinin iyileştirilmesi ve girişimcilik aktörlerine hizmetsağlayacak merkezi bir altyapının oluşturulması” önceliğine yönelik olarak “Yaratıcılık, yenilikçilik ve kalkınma odaklı mevcut ve yeni girişimcilerin, yatırımcıların bir araya gelebilecekleri kent içerisinde erişimi kolay bir lokasyonda ortak çalışma alanıgibi mekânsal düzenlemelerin gerçekleştirilmesi” hedeflenmektedir.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi, kent merkezin ve kolay erişilebilir bir lokasyonda girişimcilere yönelik kurulacak olan merkez ile kentteki girişimcilik ekosistemini zenginleştirmeyi ve ekosistem aktörleri arasında etkileşim ve işbirliğini güçlendirmeye katkı sağlayacaktır. Merkez bünyesinde oluşturulacak olan FoodLab, kent ekonomisinde öne çıkan gıda sektörünün değer zincirinde (tarımve gastronomi dahil) yenilikçi işletmelerin gelişimi için önemli bir alt yapı oluşturacaktır. Ortak çalışma alanları, paylaşımlı ofis odaları ile etkinlik ve toplantı salonları ile Gaziantep’te sektörel dönüşümü tetikleyecek yazılım ve yaratıcı endüstriler gibi sektörlerde kuluçkave hızlandırma programları Gaziantep’i Doğu Akdeniz Bölgesi’nde girişimcilik alanında önemli bir çekim merkezi haline gelmesine katkısunacaktır.

4.       İhtiyaç ve Talep Analizi

Gaziantep girişimcilik ekosisteminde öne çıkan en önemli ihtiyaçlardan biri potansiyel girişimcilerin, erken aşama işletmeler ile büyükölçekli işletmelerin yaratıcı, yenilikçi ve kent ekonomisine katma değer sağlayan iş fikirlerini başarılı işletme modellerinedönüştürebilmek için yeni nesil girişimcilik hizmetlerinden faydalanabilecekleri erişimi kolay, modern tasarım ve mimariye sahip fiziksel mekanlardır. Gaziantep’te tüm bu aktörlerin girişimcilik ekosistemi aktörleri ile etkileşim içerisine girebileceği mekânsal düzenlemeler bulunmamakta olup üniversiteler aracılığıyla oluşturulmuş olan Teknokentler bünyesindeki kuluçka merkezleri kolay erişilebilir olmaktan uzak ve yasal mevzuat gereği yalnızca ofis ihtiyaçlarını ve kamu finansman olanaklarına erişimi kolaylaştırmaişlevi görmektedir.

Öte yandan Gaziantep Ticaret Odası öncülüğünde oluşturulan GETHAM kapsamında bulunan Start-up bileşeni ildeki fikir aşamasındaki potansiyel girişimcilere yönelik oluşturulmuş olmakla birlikte merkezde girişimciler için ortak çalışma alanı, paylaşımlı açık ve kapalı ofis ortamlarının bulunmaması ile merkezin lokasyonunun girişimciler için kolay erişime sahip olmayan KÜSGET içerisinde bulunması;merkezin potansiyel girişimciler için kullanımını olumsuz etkilemektedir.

Yaratıcı ve yenilikçi girişimler için ortaya çıkan bir diğer önemli ihtiyaç, sektörel dönüşümü tetikleyecek alanlarda yaratıcı ve yenilikçi girişimlerin ortaya çıkmasına ve gelişmesine hizmet edecek yeni sektörlerde girişimcilik kuluçka & hızlandırma programları ileyapılandırılmış nitelikli mentorluk hizmetlerinin bulunmayışıdır. Gaziantep’te Target TTO ve KALİTTO koordinasyonunda girişimcilik kuluçka programları yürütülmektedir. Target TTO tarafından TÜBİTAK 1512 Bireysel Genç Girişimci Geliştirme Programı desteği ile BİGG Enteggre uygulanmaktadır. TÜBİTAK tarafından kurgulanan ve Target TTO’nun uygulayıcı olduğu BİGG Enteggre Programı yapısı gereği ulusal öncelikler doğrultusunda TÜBİTAK tarafından şekillendirilmiş olup Gaziantep’e özgü bir nitelik taşımamaktadır. KALİTTO ulusal ölçekteki diğer üniversiteler ile erkan aşama girişimlerin uluslararasılaşmasına destek sağlayan bir yapılanma olan “Starcamp”ın ortağı olmakla birlikte KALİTTO bünyesinde yapılandırılmış bir kuluçka programı bulunmamaktadır. Gaziantep’te yürütülen girişimcilik programlarının genel girişimciliği geliştirmeye yönelik olduğu ve kentin öne çıkan sektörlerde işletmeleringeliştirilmesine yönelik bir girişimcilik programı bulunmaması önemli eksiklikler arasında sayılabilir.

Girişimcilik ekosisteminde bir diğer önemli ihtiyaç geçici koruma statüsündeki yabancıların geçim kaynaklarını iyileştirmek ve kent ekonomisine dahil olmalarını sağlamaya yönelik özelleştirilmiş girişimcilik programlarının tasarımı ve uygulanmasıdır. Gaziantep Girişimcilik Ekosisteminin Geliştirilmesi Stratejisi, kent nüfusunun yaklaşık %20’sini oluşturan geçici koruma statüsündeki yabancıların başta ayakkabıcılık ve gıda sektörleri olmak üzere yazılım, kodlama, tasarım ve yaratıcı endüstrilerde önemli becerilere sahipolduğundan hareketle⁹ T.C. vatandaşları ile geçici koruma statüsündeki yabancıların ortak faydalanabilecekleri girişimcilik programlarıihtiyacını vurgulamıştır.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin girişimcilerin bulundukları aşamaya göre farklı hizmet bileşenlerini bünyesinde barındırmasıplanlanmaktadır. Bu kapsamda merkezin ana hedef kitlesi (müşterileri) ve her hedef kitleye yönelik sağlayacağı hizmetler aşağıda yeralmaktadır.

• Potansiyel Girişimci (Genel): İş fikrine sahip ve henüz işletme kurmamış herhangi bir sektörde faaliyet göstermek isteyen potansiyel girişimcilerden oluşmaktadır. Merkez potansiyel girişimcilere yönelik 4 aylık kuluçka programı kapsamında ortak çalışma alanında çalışma masası/ofis alanı hizmeti, girişimcilik eğitimi ve profesyonel mentorluk/danışmanlık desteğisağlayacaktır.
• Potansiyel Girişimci (Tarım / Gıda): Gıda sektörü değer zincirinde iş fikrine sahip ve henüz işletme kurmamış vatandaşlarile geçici koruma statüsündeki yabancılara yönelik paylaşımlı endüstriyel test mutfağı ve ortak çalışma alanında masa/ofis alanı hizmeti, gıda girişimcilik programı eğitimi, profesyonel mentor/danışman desteği sağlayacaktır.

9  Girişimcilik Ekosisteminin Geliştirilmesi Stratejisi Paydaş Toplantısı, 09 Ağustos 2018.

• Erken Aşama Girişimler (Üç yaşından küçük): Gaziantep ve bölge illerde yeni kurulmuş, MVP sürecini tamamlamış ve büyüme ihtiyacı taşıyan girişim ekiplerinden oluşmaktadır. Merkez bu işletmelere yönelik operasyon – işletme stratejisi,markalaşma – pazarlama ve yönetim danışmanlığını kapsayan, işletmelerin İstanbul girişimcilik ekosistemi ve müşterileri ile ilişkisini geliştirmeye odaklanan 6 aylık sürecek hızlandırma programı desteği sağlayacaktır.
• Yaratıcı Endüstri İşletmeleri: Gaziantep ve çevre illerinde kurulmuş yeni medya (yazılım, oyun geliştirme ve dijital içerik üretimi), tasarım (grafik, moda, oyuncak ve takı tasarımı), yaratıcı hizmetler (mimari tasarım, reklam ve danışmanlık) ve geleneksel kültür ekonomisi ( el sanatları, festival ve organizasyon hizmetleri, gastroturizm) sektörlerindeki genç işletmelerden oluşmaktadır. Merkez bu sektördeki işletmeler için paylaşımlı ofis alanı ve ortak çalışma alanı hizmetisağlayacak, bu sektörlerde yeni işletmelerin kurulmasını teşvik edecektir.
• Büyük Ölçekli İşletmeler: Gaziantep ekonomisinde söz sahibi büyük ölçekli işletmeler merkezin dolaylı hedef kitlesi arasında yer almaktadır. Merkez yeni girişimler ve iş fikri olan potansiyel girişimciler ile büyük ölçekli işletmelerin Ar-ge ve tasarımdepartmanları arasında işbirliğini geliştirmeye dönük etkinlikler düzenleyecektir.

Girişimcilik merkezi gibi girişimciliğin geliştirilmesine yönelik hizmet üreten işletmelere yönelik talep analizinin yapılması, tarım, imalat sanayi ya da turizm gibi TÜİK tarafından düzenli sektörel veri ve istatistiklerin derlendiği sektörlere göre çok daha zor görünmektedir. Bu nedenle talep analizinin yapılmasında Türkiye’de İstanbul ve İzmir’de kurulmuş olan girişimcilik merkezi ve ortak çalışmaalanlarının kurulmalarının ardından karşılaştıkları geçmiş talepleri ve işletme giderleri varsayım olarak fizibilite sürecine dahil edilmiştir.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin öncelikli hedef kitlesini potansiyel girişimciler oluşturmaktadır. Potansiyel girişimcilerin tespit edilmesinde Gaziantep’teki üniversitelerde İİBF, İşletme ve Mühendislik fakültelerinde eğitim ve öğretim gören üniversite öğrencileri üzerinden hesaplama yapılmıştır. Gaziantep Üniversitesi bünyesinde 2016 – 2017 eğitim döneminde 2.575 öğrenci iktisadi ve idari bilimler fakültesinde, 5.888 öğrenci mühendislik fakültesinde eğitim görmektedir. İlin bir diğer büyük üniversitelerinden olan HasanKalyoncu Üniversitesi’nde 3.568 öğrenci iktisadi ve idari bilimler fakültesinde, 2235 öğrenci mühendislik fakültesinde eğitimgörmektedir. İldeki bir diğer üniversite olan Sanko Üniversitesi’nde mühendislik ve iktisat, idari bilimler eğitimi verilmemektedir. Bu kapsamda Gaziantep ilinde mühendislik ve İİBF kapsamında eğitim alan toplam öğrenci sayısı 14.266 olup yılda ortalama 3.566 öğrenci mezun olmaktadır. GEM tarafından yayınlanan Türkiye’de ve Bölgelerde Girişimcilik¹⁰ araştırması kapsamında Gaziantep alt bölgesinde yetişkin nüfusta gelecek 6 ay içinde iş kurmak için fırsat görenlerin oranının %40 olduğu göz önüne alındığında kurulacak girişimcilik merkezinin yaklaşık 5.706 kişiden (14.266 X0,4) oluşan potansiyel genç girişimciye hizmet edeceği varsayılabilir.

Geçici koruma statüsündeki yabancılar değerlendirildiğinde Eylül 2018 itibariyle Gaziantep’te 395.905 geçici koruma statüsünde yabancı yaşamaktadır¹¹. Söz konusu hedef grup içerisinde yazılım, kodlama ve tasarım gibi becerilere sahip olanların oranının %3olduğu varsayılırsa geçici koruma statüsündeki yabancılar arasından 11.877 potansiyel girişimcinin yer aldığı hesabı yapılabilir.

Erken aşama işletmeler ile büyük ölçekli işletmeler kapsam dışı bırakıldığında merkezin ana hedef kitlesini oluşturan potansiyelgirişimcilerin yaklaşık 17.583 kişi olduğu söylenebilir.

Buna ilave olarak merkezde yer alması planlanan ortak çalışma alanı ve paylaşımlı ofis alanlarının girişimci adayları yanında Gaziantep’e iş seyahati amacıyla gelen ulusal ve uluslararası işletmelerin temsilcileri ile çalışma ortamına ihtiyaç duyan yeni nesilserbest çalışan uzmanlara da hizmet sağlayacağı söylenebilir.

10 Karadeniz, Esra; Türkiye’de ve Bölgelerde Girişimcilik, 2014. Erişim için: http://www.kosgeb.gov.tr/Content/Upload/Dosya/Mali%20Tablolar/GEM-2014.pdf

11 İçişleri Bakanlığı Göç İdaresi Genel Müdürlüğü, Geçici Koruma Kapsamındaki Suriyeli’lerin İllere Göre Dağılımı http://www.goc.gov.tr/icerik3/gecici-koruma_363_378_4713

5.       Proje Tasarımı

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi, Gaziantep’in hakim sektörlerini etkileme ve dönüştürme potansiyeli taşıyan tarım-gıda ve yaratıcı endüstrilerde T.C. vatandaşları ve geçici koruma statüsündeki yabancılardan oluşan girişimcilerin yaratıcı, yenilikçi iş fikirlerinitekrarlanabilir ve ölçeklenebilir başarılı işletmelere dönüşüm sürecini kolaylaştırmayı ve hızlandırmayı amaçlamaktadır. Bu doğrultuda merkez, Gaziantep’te yenilikçi ve yaratıcı işletmelerin ihtiyaç duyacağı kuluçka ve hızlandırma programları ile ortak çalışma alanı ihtiyacının giderilmesine yönelik hizmet verecektir.

5.1.                Merkezin Sektörel Odağı

Son yıllarda girişimciliğe olan ilginin yükselmesi ile birlikte kuluçka (incubator), hızlandırma (accelerator) ve ortak çalışma alanı (co-working space) kavramları sıkça kullanılmaya başlanmıştır. Her üç kavram arasında bazı temel farklılıklar olmakla birlikte uygulamada ekosistem ihtiyaçları doğrultusunda bu alanlar arasındaki ayrım giderek belirsizleşmektedir. Her üç kavram genel anlamda şu şekildetanımlanabilir¹²;

Kuluçka (incubator) merkezleri genellikle yeni ve erken aşama girişimler alanında uzmanlaşmıştır. İşletme okulu olarak datanımlanabilecek kuluçka merkezleri girişimlere uzman desteği, ofis alanı hukuki danışmanlık

– hatta bazı örneklerde küçük oranlı bir hisse karşılığı çekirdek (başlangıç sermayesi) finansmanı – imkanı da sağlamaktadır. Kuluçkamerkezleri iş planlarının geliştirildiği ve doğrulandığı alanlar olarak tanımlanabilir.

Hızlandırma (accelerator) programları hızlı büyüyen işletmeler için kullanılan en önemli araçlardan biridir. Hızlandırma modeligirişimler için bütüncül bir danışmanlık hizmeti olarak tanımlanabilir. Kuluçka merkezlerinin sağlamış olduğu hizmetler ile benzeşse de hızlandırma programlarını kuluçkadan ayıran en temel özellik hizmet vermiş olduğu girişimlerin/işletmelerin seviyesidir. Kuluçka merkezleri çoğunlukla fikir aşamasındaki – çocukluk dönemindeki – girişimlere hizmet vermeye odaklanırken hızlandırma programlarıgirişimlerin/işletmelerin geçiş sürecini –ergenlikten yetişkinliğe- kolaylaştırmaya odaklanmaktadır. Hızlandırma programlarının birincil fonksiyonu hızlı büyüyen işletmeleri rehberlik ve mentor desteği, yatırım ve finansman desteği ile buluşturmalarıdır.

Ortak çalışma alanları (co-working space) çok çeşitli ölçekte ve işletme modelinde faaliyet göstermektedir. Ortak çalışma alanları arasındaki çeşitliliğe rağmen bu alanların temel fonksiyonu benzer girişimci düşünceye sahip diğer insanlarla bir arada çalışma imkanı sunmasıdır. Ortak çalışma alanlarının kurgulanmasında belirli sektörlere özel – teknoloji, gıda, kültür & sanat, hukuk gibi – yeni çalışma alanları yükselen sektör trendleri arasında yer almaktadır. Doğru yapılandırılmış ve iyi yönetilen ortak çalışma alanları pek çok girişimci için kuluçka merkezi ve hızlandırma programlarının sağladığı katkıları sağlamaktadır.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi, ilde bulunan diğer girişimcilik alanlarının aksine tarım- gıda ile yaratıcı endüstriler alanındauzmanlaşmayı hedeflemektedir. Gıda sektörü, sektörel değer zinciri açısından (tarımdan başlayarak gastronomi turizmine kadar) ülke genelinde uzmanlaştığı en önemli sektörlerden biri konumundadır. Bu nedenle kurulacak olan merkezin tasarımında gıda değer zincirinde iş kurmak isteyen potansiyel girişimciler ile işini büyütmek isteyen erken aşama girişimciler için FoodLab bünyesinde tamdonanımlı endüstriyel test mutfağının kurulması öngörülmektedir. FoodLab, potansiyel girişimciler ile mevcut hızlı büyüme potansiyeli taşıyan işletmelerin gıda sektörüne yönelik iş fikirlerini geliştirebilecekleri, mevcut ürün reçetelerini test edebilecekleri ve müşterileriile paylaşabilecekleri mekânsal alan ihtiyacını giderecektir.

Merkezin odaklanacağı bir diğer alan yaratıcı endüstrilerdir. Yaratıcı endüstriler ürün ve hizmetlerin oluşturulması, üretilmesi vedağıtılması döngüsünde yaratıcılık ve entelektüel sermayeyi birincil girdiler olarak kullanan; sanata odaklanmakla birlikte yalnızca sanatla sınırlı olmayan ve potansiyel olarak ticaret ve fikri mülkiyet haklarından gelir elde eden bir dizi bilgi temelli faaliyet ile yaratıcıiçerik, ekonomik değer ve pazar

12    Harris, Ashleig; 2017, “Coworking Space vs. Startup Incubator vs. Accelerator: Which is Best?”, Tech Startup Founders Blog, Erişim:https://www.rocketspace.com/tech-startups/coworking-space-vs.-startup-incubator-vs.-accelerator-which-is-best (09.09.2018)

hedefleri ile maddi ve maddi olmayan entelektüel ve sanatsal hizmetleri içeren dünya ticaretindeki yeni bir dinamik sektör olarak tanımlanmaktadır¹³. Aşağıda yer alan şekil UNCTAD tarafından geliştirilen yaratıcı endüstrilerin kapsamını göstermektedir.

Şekil 1 Yaratıcı Endüstrilerin Kapsamı

Kaynak: UNCTAD, Creative Economy Report 2010, s. 10

UNCTAD tanımlamasına göre yaratıcı endüstrilerkültürel miras, sanat, medya ve işlevsel alanlarolmak üzere dört alanda ortaya çıkmaktadır. Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin, raporda tanımlanmış olan dokuz alandan “geleneksel kültürel ifadeler”, “ yeni medya”, “yaratıcı hizmetler” ile ”tasarım” alanlarında girişimciliğigeliştirmeye yönelik odaklanması öngörülmektedir. Yukarıdaki şekilde kırmızı ile renklendirilmiş olan bu dört alan aynı zamanda işlevsel özellikleri nedeniyle diğer sektörleri de olumlu yönde etkileyecek fonksiyonlara sahip olduğu için belirlenmiştir.

5.2.                Merkezin Fiziksel Tasarımı

Oluşturulması planlanan Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin yeşil ve doğal mimariye uygun, modern tasarıma sahip bir yapıda ve müstakil bir bina ya da yüksek girişe sahip bir binanın ilk üç katı olacak şekilde kurgulanması öngörülmektedir. Merkeze ilişkin fiziksel tasarım, bina yapısı ve niteliği doğrultusunda mimari projenin hazırlanmasında belirlenecek olup merkez bünyesinde hizmet alanlar için kapalı dolap sistemlerinin ve özel görüşmeler için sessiz alanların tasarlanması, rahatlama ve dinlenme alanları ile yaratıcı çalışma ofis ortamlarının oluşturularak dinamik, eğlenceli ve modern bir mekan algısının yaratılması planlanmaktadır.

Proje kapsamında tadilat işlemlerinden önce iç mimari düzenleme hizmetinin satın alımının yapılması ve belirlenecek olan mimariproje doğrultusunda merkez tadilatının ve tefrişatının gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.

Merkez bünyesinde oluşturulacak olan ortak çalışma alanı, FoodLab, maker atölyesi ve diğer alanların tasarımının aşağıdaki yer alangörseller doğrultusunda oluşturulması planlanmaktadır.

13    UNCTAD, Creative Economy Report 2010, s.9 Erişim: http://www.tr.undp.org/content/dam/turkey/docs/Publications/hdr/CER2010.pdf (06.09.2018)

Şekil 2 Ortak Çalışma Alanı ve Ofis Görünümü

Şekil 3 Merkez Ortak Kullanım AlanlarıGörünümü

6.       İşletme Yapısı

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin modern ve profesyonel işletmecilik anlayışına uygun olarak yönetilmesi planlanmaktadır. Bu kapsamda yatırım için öngörülen kuruluş yeri, organizasyon yapısı ve insan kaynağı bilgisi aşağıda özetlenmektedir.

6.1.                Kuruluş Yeri Önerisi

Fizibilite raporunun hazırlanması sürecinde Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin kurulumuna yönelik yerel yönetimler ile işbirliği içinde bir bina tespiti gerçekleştirilememiştir. Bununla birlikte girişimcilik ekosistem aktörleri ve Gaziantep Ticaret Odası yetkilileri ile gerçekleştirilen görüşmelerde oluşturulması planlanan merkezin;

• Kentteki mevcut ulaşım ağları üzerinde ve başta üniversite öğrencileri olmak üzere tüm kesimlerin kolayca erişebileceği birlokasyon üzerinde,
• Banka, restoran ve diğer gündelik ihtiyaçların karşılanmasında merkezi konumda,
• 1000 m² net kullanım alanına ve dönüştürülmeye uygun bir mimariye sahip,
• Tercihen yüksek tavanlı müstakil bir yapıya sahip bir binada kurulması öngörülmüştür.

Kurulması planlanan merkezin Şehitkamil ilçe sınırları içerisinde yer alması beklenmektedir.

6.2.                Organizasyon Yapısı ve İnsan Kaynakları

Gaziantep Girişimcilik Merkezi çalışmalarının yürütülmesi ve koordinasyonu için sosyal kooperatif ve anonim şirket olmak üzere iki ayrı işletme modeli önerilmektedir. Hangi modelin tercih edileceği projenin uygulama aşamasında Gaziantep Ticaret Odası ve projeortaklarının alacağı karar doğrultusunda belirlenecektir.

Model 1: Anonim Şirket İşletme Modeli

Bu işletme modelinde Gaziantep Ticaret Odası liderliğinde merkezin kurulumu ve faaliyetlerin yürütülmesinde işbirliği gerçekleştirilen diğer kurum ve kuruluşların ortaklığında anonim şirket kurulması öngörülmektedir. Kurulacak olan merkezdeki ortaklık yapısı ve ortaklık payları projeye yatırılan sermaye dikkate alınarak oluşturulacaktır.

Girişimcilik Merkezi A.Ş. kuruluş amacına uygun olarak stratejilerin geliştirilmesi ve programların uygulanmasından sorumlu olacaktır. Şirket bu sorumlulukları Yönetim Kurulu ve profesyonel yöneticiler aracılığıyla yerine getirecektir. Şirket Yönetim Kurulu tarafından yönetilecek ve temsil olunacaktır. Yönetim kurulu, temsil yetkisini bir veya daha fazla murahhas üyeye veya müdür olarak bir profesyonel yöneticiye devredebilecektir. Yönetim Kurulu’nun şirket ortaklarını temsil edecek bir yapıda kurgulanmasıöngörülmektedir.

Model 2: Sosyal Kooperatif İşletme Modeli

Son yıllarda küresel düzeyde sosyal ekonominin ön plana çıkması ile birlikte işletme modelleri arasında yer alan kooperatifçilik, özellikle sosyal alanlarda yeniden ön plana çıkmaya başlamıştır. Ülkemizde sosyal kooperatifi tanımlayan sosyal kooperatiflere özgü temel bir mevzuat bulunmamakla birlikte uygulama 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu çerçevesinde kooperatif sözleşmesinde kamu yararı misyonunun ve kar amacı gütmeme fonksiyonunun açıkça tanımlanması yoluyla yürütülmektedir. Türkiye’de sosyalkooperatifler ile ilgili işlemleri Ticaret Bakanlığı bünyesindeki Kooperatifçilik Genel Müdürlüğü yürütmektedir.

Sosyal kooperatifler kamu ve özel sektörün tek başına çözüm üretemediği veya çözüm üretmekte yetersiz kaldığı alanlarda faydagöstermektedir. Özellikle girişimciliğin geliştirilmesi gibi çok paydaşlı ve çok aktörlü

bir yapıya ihtiyaç duyulan alanda sosyal kooperatif modeli Gaziantep Girişimcilik Merkezi işletme modeli için önemli seçeneklerden birikonumundadır.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin işletmesinde sosyal kooperatif modelinin uygulanması durumunda Gaziantep Ticaret Odası ilebirlikte en az 7 ortak özel/tüzel kişiye ihtiyaç duyulmaktadır. En az 7 kurucu ortak ile kurulacak olan kooperatifin, “proje danışmanlığı ve fikri mülkiyet hakları” başlığı altında kurulması öngörülmektedir. Kooperatif sözleşmesinde işletmenin kar amacı gütmediği, kamu yararı amacı taşıdığı ve ortaklarına gelir-gider farkı dağıtamayacağı; elde edilen gelirlerin yine kooperatif kuruluş amaçlarıdoğrultusunda kullanılacağı belirtilecektir.

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin işletme yapısının proje uygulama öncesinde proje ortakları ile gerçekleştirilecek olan görüşmeler sonrasında belirlenmesi öngörülmektedir. Aşağıda işletme yapısından bağımsız olarak merkezin organizasyon şeması gösterilmektedir.

Şekil 4 Girişimcilik Merkezi Organizasyon Şeması

Anonim şirket yönetim kurulu ve genel kuruluntemel çalışma esasları aşağıda özetlenmektedir.

Yönetim Kurulu üyeleri en çok üç yıl süre ile görev yapmak için seçilir. Kurul üyeliğinin tamamlanmasının ardından aynı kişiler istenirse tekrar yönetim kurulu üyeliğine seçilebilir. Yönetim kurulu üyeleri haklı birsebebin varlığı halinde (görevlerini yaparkenşirkete zarar vermeler, yolsuzluk yapmaları,birçok şirkette üyelik sebebiyle görevin ifasında güçlük vb.) genel kurul kararıyla görevden alınabilirler. Yönetim kurulu üye tamsayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğu ile alır. Yönetim kurulu üyeleri birbirlerini temsilen oy veremez, toplantılara vekil aracılığıyla katılamazlar. Oylar eşit olduğu takdirde ilgili konu bir sonraki toplantıya bırakılır. İkinci toplantıda da eşitlik olursa söz konusu öneri reddedilmiş sayılır.

Şirket genel kurulu, pay sahiplerinin katılımıyla oluşur. Genel kurul, pay sahiplerinin veya temsilcilerinin çağrı üzerine belirli bir gündemi görüşmek ve karara bağlamak için bir araya gelmesiyle toplanır. Şirketin karar ve irade organı olan genel kurul şirket esassözleşmesinin değiştirilmesi, şirketin diğer organın tayini, hesapların tasdiki, kazancın dağıtılması ve şirketin feshi gibi temel konulardakarar alır.

Son yıllık bilançodan, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının yarısının zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşılması durumunda yönetim kurulu, genel kurulu hemen toplantıya çağırır ve uygun gördüğü iyileştirici önlemleri genel kurula sunar. Son yıllık bilançoyagöre, sermaye ile kanuni yedek akçeler toplamının üçte

ikisinin zarar sebebiyle karşılıksız kaldığı anlaşılması durumunda genel kurul, sermayenin üçte biri ile yetinme veya sermayenintamamlanmasına karar vermediği takdirde şirket kendiliğinden sona erer.

Pay sahibi ortaklar, kanun ve esas sözleşme hükümlerine göre pay sahiplerine dağıtılması kararlaştırılmış net dönem kârına, payı oranında katılma hakkını haizdir. Şirketin sona ermesi hâlinde her pay sahibi tasfiye sonucunda kalan tutara payı oranında katılır. Uyuşmazlıkların çözümünde Gaziantep mahkemeleri ve icra daireleri münhasıran yetkilidir

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nde biri genel müdür olmak üzere toplam 5 uzman personelin istihdam edilmesi öngörülmektedir.Merkez kapsamında bulunacak olan FoodLab kapsamındaki faaliyetlerin yürütülmesi için yarı zamanlı eğitmen/şef istihdam edilmesi planlanmaktadır. Merkezin temizlik ve bakım işlerinin hizmet alımı yoluyla, güvenlik hizmetlerinin proje ortağı yerel yönetim tarafından ayni katkı olatak sağlanacağı varsayılmıştır.

Merkezde istihdam edilecek olan personelin öngörülen nitelikleri ve görev tanımları aşağıdaki tabloda detaylandırılmaktadır.

Tablo 4 Merkez Personeli ve Görev Tanımı

7.       Yapım Maliyetleri

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin oluşturulmasına ilişkin öngörülen yapım maliyetleri aşağıda yer almaktadır.

7.1.                Toplam Yatırım Tutarı ve Yıllara Göre Dağılımı

Yatırım harcamaları TL olarak hesaplanmıştır. Proje kapsamın gerçekleştirilmesi planlanan yatırım harcamaları ve yıllara göre dağılımıaşağıda özetlenmiştir.

7.1.1.        A. Arsa Yatırımı

Toplam kapalı net kullanım alanının 1.000 m² olması planlanan Gaziantep Girişimcilik Merkezi için arsa yatırımı yapılmasıöngörülmemektedir. Merkezin proje ortakları tarafından 20 yıl süreyle ücretsiz olarak tahsis edilecek bir binanın dönüştürülmesisuretiyle yapılması planlanmaktadır.

7.1.2.        B. Sabit Tesis Yatırımı

Proje kapsamında gerçekleştirilmesi planlanan sabit yatırımlar aşağıda yer almaktadır.

B.1.  Etüt ve Proje Giderleri

Etüt ve mimari proje bedeli TMMOB İç Mimarlar Odası tarafından 2018 yılında yapılacak yeni projeler için belirlenmiş en az bedel hesabı kullanılarak hesaplanmıştır. IV. Sınıf C Gurubu yapılar üzerinden yapılan hesaplamaya göre 1.000 m² kapalı alana sahip olan yapının iç mimari ön proje, kesin proje ve malzeme seçimi, uygulama projesi ve metrajlar için gerekli olan iç mimari proje bedelihesaplanmıştır.

Buna göre hesaplanan etüt ve proje gideri aşağıdaki gibidir.

Tablo 5 Etüt ve Proje Giderleri

B.2.  Teknik Yardım ve Hizmet Giderleri

Projenin uygulanması sırasında etüt ve proje giderleri haricinde ayrıca kontrolörlük ve fenni mesuliyet hizmet bedeli öngörülmemiştir.

B.3.  İnşaat Harcamaları

Gaziantep Girişimcilik Merkezi, proje ortakları tarafından ücretsiz olarak 20 yıl süreyle projeye tahsis edilecek bir binanın girişimcilik merkezine dönüştürülmesi sonucu oluşturulması öngörülmektedir. Bu nedenle proje kapsamında mevcut binanın yenilenmesi ve dönüştürülmesine ilişkin küçük ölçekli yapım maliyetlerinin olması planlanmaktadır.

Merkezde gerçekleştirilecek inşaat işleri için 230 TL/ m² birim maliyet öngörülmüştür. Buna göre inşaat bedeli olarak:

1.000 m² x 230 TL = 230.000 TL harcama hesaplanmıştır.

B.4.  Tesisat Harcamaları

Merkezin içerisinde yer alan odalarda ve genel kullanım alanlarında ısıtma ve iklimlendirme tesisatı bulunacaktır. Merkezfaaliyetlerinin etkin biçimde yürütülebilmesi amacıyla tüm binanın genelinde

kullanıcıların da rahatlıkla kullanabileceği internet alt yapısının (switch, rooter, kablolama ve server..vb) kurulması öngörülmektedir.

Tablo 6 Tesisat Harcamaları

B.5.  Tefriş Harcamaları

Gaziantep Girişimcilik Merkezi, doğal ve yeşil iç mimariye dayalı olarak yenilikçi ve modern bir iç yapıya sahip olarak tasarlanacaktır. Merkez kapsamında yer alması planlanan FoodLab ve Maker Atölyesi’nde yer alacak ekipmanlar haricinde ortak çalışma alanı, toplantı salonları ve ofis alanları ile diğer ortak kullanım alanlarının tefriş edilmesine yönelik olarak 500 TL/ m² birim maliyet öngörülmüştür.

Buna göre FoodLab ve Maker Atölyesi haricinde kalan alanların tefrişatı için; 750 m² x 500 TL =375.000 TL harcama hesaplanmıştır.

B.6.  Teçhizat Harcamaları

Merkez bünyesinde tarım ve gıda sektörlerinin değer zincirinde iş fikirlerinin geliştirilmesi için tam donanımlı ve aynı anda 15 kişinin çalışabileceği endüstriyel test mutfağının ve küçük ölçekli bir soğuk hava deposunun oluşturulması planlanmaktadır. FoodLabkapsamında kurulacak olan endüstriyel test mutfağı ekipmanları için 350.000 TL harcama; Maker Atölyesi kurulumunda yeralacak ekipman ve 18 ay süreyle kullanılacak sarf malzemeleri için 125.000 TL harcama öngörülmüştür. FoodLab ve Maker Atölyesi’nde yer alması planlanan ekipman listesi raporun EK’ler bölümünde yer almaktadır.

Tablo 7 Teçhizat Harcamaları

B.7.  Taşıma ve Sigorta Giderleri

Merkez kapsamında doğrudan ithal edilecek ekipman ve malzeme öngörülmemiş olup hesaplanan maliyetler nakliye ve kurulumdahil olarak belirlenmiştir. Bu nedenle fizibilitenin hazırlanmasında herhangi bir taşıma ve sigorta gideri öngörülmemiştir.

B.8.  İthalat ve Gümrükleme Giderleri

Merkez yatırımında herhangi bir doğrudan ithalat öngörülmediği için ithalat ve gümrükleme gideri hesaplanmamıştır.

B.9.  Genel Giderler

Genel gider harcamaları, diğer benzer ölçekli girişimcilik merkezlerinin giderleri göz önünde bulundurularak inşaat, tefriş ve teçhizatharcamalarının %2’si olarak öngörülmüştür.

B.10.  Beklenebilecek Farklar

Yatırımın gerçekleştirileceği mekanın farklılaşması dolayasıyla ortaya çıkabilecek olan farklar, genel giderler dahil yapılacak sabit tesisharcamalarının %3’ü olarak hesaplanmıştır.

Yukarıda verilmiş olan maliyetlere göre hazırlanmış olan toplam yatırım tutarı tablosu aşağıda yer almaktadır. Sabit tesis yatırımının 6 ayiçinde tamamlanması öngörülmüştür.

Tablo 8 Toplam Tesis Yatırım Tutarı

7.2.     Yatırımın Faydalı Ömrü

Merkez kapsamında gerçekleştirilecek olan yatırımın faydalı ömrü 20 yıl olarak öngörülmüştür.

8.       Yatırımın Uygulama Programı

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi, merkez kurulumuna yönelik belirlenecek olan binanın küçük ölçekli inşaat, tadilat, tefrişat vemakine & ekipman alımlarını kapsamaktadır.

Tablo 9 Yatırım Uygulama Planı

9.       Tesis Kapasitesi ve İşletme Gelir – Giderleri

Gaziantep Girişimcilik Merkezi kapsamında gelir getirici faaliyetler ve merkezin gelir ve giderlerine ilişkin hesaplamalaraşağıda yer almaktadır.

9.1.                Tesis Kapasitesi ve Gelir Getirici Hizmetler

Projede öngörülen hizmetlerin yerine getirilmesinde temel girdi insan kaynağıdır. Gelir getirmeye yönelik öngörülenfaaliyetlerin tamamının öngörülen düzeyde gerçekleştirilmesi, çalışanların bilgisi, becerisi, motivasyonu, tecrübesi ile iyiyönetime bağlıdır.

Merkez kapsamında gerçekleştirilecek olan girişimcilik programları haricinde aşağıdaki tabloda yer alan etkinliklerindüzenlenmesi ve merkeze gelir getirme amaçlı olarak kullanılması öngörülmektedir.

Tablo 10 Yıllar İtibariyle Bileşenlerine Göre Merkez Hizmetleri ve Sayısı

9.1.                Yıllar İtibariyle İşletme Gelirleri

Merkez kapsamında üretilecek olan gelir getirici hizmetler sonucunda merkezin yatırımın yapıldığı ilk yıl dahil ilk beş yıl için eldeedeceği işletme gelirleri aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Tablo 11 Yatırımın İlk Beş Yıl için Öngörülen İşletme Gelirleri

Merkez yatırımının yapıldığı yıl ile birlikte ilk beş yıl içerisinde elde edilmesi planlanan yıllara göre gelirler şu şekildedir.

Tablo 12 Yıllar İtibariyle Öngörülen Gelirler

9.2.                Yıllar İtibariyle İşletme Giderleri

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin yıllık işletme giderleri benzer ölçekte faaliyet gösteren test mutfağı, maker atölyesi gibi benzer bileşenlere sahip ve girişimciliği geliştirmeye yönelik dış finansman aracılığıyla girişimcilik programları uygulayan merkez ve ortakçalışma alanlarının harcamaları göz önünde bulundurularak hesaplanmış olup aşağıda detaylandırılmaktadır.

9.2.1.        FoodLab Hizmet Gideri

FoodLab hizmet gideri, endüstriyel mutfağın gelir getirici faaliyetlere yönelik kullanılması ( mutfak kiralama, workshop etkinliği vedış catering hizmeti) durumunda ihtiyaç duyulan gıda malzemesi giderini kapsamaktadır. Bu kapsamda FoodLab kullanımı ileortaya çıkacak gider merkezin elde edeceği gelirlerin

%35’i olarak öngörülmüş olup ilk yıl için 28.000 TL harcama yapılması öngörülmüştür.

9.2.2.        Alan Kiralama Gideri

Merkez kapsamında yer alan ortak çalışma alanı (co-working space), paylaşımlı ofis ve toplantı salonlarının özel sektör ve/yakişi/gruplara kiralanmasına ilişkin gerçekleştirilecek olan dijital tabanlı tanıtım ve pazarlama giderlerini kapsamaktadır. Bukapsamda alan kiralama hizmeti ile ortaya çıkacak gider merkezin elde edeceği gelirlerin %20’si olarak öngörülmüş olup ilkyıl için 14.350 TL harcama yapılması öngörülmüştür.

9.2.3.        Eğitim Hizmet Gideri

Merkez tarafından özel sektör kuruluşlarına ve diğer gruplara yönelik gerçekleştirilecek atölye ve eğitim hizmetlerine ilişkindanışmanlık ve hizmet alımlarını içermektedir. Bu kapsamda eğitim ve atölye hizmetleri ile ortaya çıkacak danışmanlık-hizmet alımı gideri merkezin elde edeceği gelirlerin %50’si olarak öngörülmüş olup ilk yıl için 43.000 TL harcama yapılmasıöngörülmüştür.

9.2.4.        Organizasyon Gideri

Merkez tarafından girişimcilik ekosistemini geliştirmeye yönelik proje pazarı, girişimcilik zirvesi, hackathon ve ideathon gibi etkinliklerin sponsorlar ve dış finansman desteği ile gerçekleştirilmesi öngörülmektedir. Bu doğrultuda söz konusu etkinliklerin organzasyonuna ilişkin merkezin ihtiyaç duyacağı hizmet alımlarına ilişkin giderleri içermektedir. Bu kapsamda organizasyonlar sonucu ortaya çıkacak gider merkezin elde edeceği gelirlerin %60’ı olarak öngörülmüş olup ilk yıl için 27.000 TL harcama yapılması öngörülmüştür.

9.2.5.        Danışmanlık Gideri

Merkez personeli tarafından özel sektör kuruluşlarına ve girişimcilere yönelik proje yönetim danışmanlığı hizmeti verilmesisürecinde ortaya çıkacak dış uzman ve danışman hizmet alımı giderlerini kapsamaktadır. Bu kapsamda proje yönetimdanışmanlığı hizmeti ile ortaya çıkacak gider merkezin elde edeceği gelirlerin

%60’ı olarak öngörülmüş olup ilk yıl için 6.250 TL harcama yapılması öngörülmüştür.

9.2.6.        Elektrik Giderleri

Merkez toplam gelirlerinin %2’si alınmış olup ilk yıl için 11.800 TL hesaplanmıştır.

9.2.7.        Yakıt Giderleri

Merkez toplam gelirlerinin %4’ü alınmış olup ilk yıl için 23.600 TL hesaplanmıştır.

9.2.8.        Su Giderleri

Merkez toplam gelirlerinin %1’i alınmış olup ilk yıl için 5.900 TL hesaplanmıştır.

9.2.9.        Personel Giderleri

Merkez çalışmaları kapsamındaki yıllık personel gideri 416.550 TL olarak hesaplanmıştır. Aylık ve yıllık personel giderleri aşağıdakitabloda verilmektedir.

Tablo 13 Merkez Yıllık Personel Maliyeti

Personel listesinde yer alan eğitmen/şef’in FoodLab kapsamında hizmet vermesi ve yarı zamanlı olarak merkezde çalışması öngörülmektedir. Kurulacak olan merkezin güvenlik hizmetinin proje ortağı olan yerel yönetim tarafından karşılaması planlamaktadır. Merkez bünyesinde gerçekleştirilecek olan gelir getirmeye yönelik atölye ve eğitim çalışmalarının hizmet alımıyoluyla dış uzmanlarca gerçekleştirilmesi öngörülmektedir.

9.2.10.   Seyahat & Konaklama Giderleri

Merkez personelinin çalışmalar kapsamında gerçekleştirecekleri yurt içi ve yurt dışı seyahat, konaklama ve harcırah giderlerini kapsamaktadır. Bu kapsamda merkez gelirlerinin %5’i alınmış olup ilk yıl için 29.500 TL harcama öngörülmüştür.

9.2.11.   Bakım ve Onarım Giderleri

Merkez toplam gelirlerinin %2’si alınmış olup yıllık 11.800 TL hesaplanmıştır.

9.2.12.   Pazarlama ve Tanıtım Giderleri

Merkez proje, faaliyet ve hizmetlerinin tanıtılmasına ve ekosistem aktörleri ile hedef müşterileri aktarılmasına ilişkin gerçekleştirilecek olan pazarlama ve tanıtım faaliyetlerine ilişkin giderleri kapsamaktadır. Bu kapsamda merkez toplam gelirlerinin %4’ü alınmış olup ilk yıl için 23.600 TL harcama yapılması öngörülmüştür.

9.2.13.   Genel Giderler

Buraya kadar olan giderlerin %3’ü kabul edilmiş olup ilk yıl için 17.700 TL harcama öngörülmüştür.

9.2.14.   Beklenebilecek Farklar

Genel giderler dahil buraya kadar olan hizmet giderler kaleminin %2’si kabul edilmiş olup ilk yıl için 11.800 TL harcamaöngörülmüştür.

Yukarıdaki hesaplamalara göre oluşturulmuş olan ilk beş yıllık gider tablosu şu şekildedir.

Tablo 14 Yıllar İtibariyle Merkez Giderleri

*Personel giderleri Yeni Ekonomik Program hedefleri doğrultusunda belirlenen enflasyon hedefleri yukarı yönlü yuvarlanarak bir önceki yıla göreikinci yıl ücret artışı %16; üçüncü yıl Ücret Artışı  %10; dört ve beşinci yıllar için %7 olarak hesaplanmıştır.

9.3.                Yıllar İtibariyle İşletme Giderleri ve Gelirleri

Merkezin ilk beş yıl için öngörülen gelirler ve giderleri aşağıda gösterilmektedir.

Tablo 15 Yıllar İtibariyle Gelir ve Gider Tablosu

10.                Mali İnceleme ve Değerlendirme

Projenin yatırımcı Gaziantep Ticaret Odası ve finansman desteği sağlayan yatırımcı kuruluş açısından maliyet ve faydaların toplum açısından değerlerinin (gölge ücretlerle) hesaplandığı analize Ekonomik Analiz (Sosyal Fayda-Maliyet Analizi) denir. Yani projenin ulusal ekonomi açısından analiz edildiği ekonomik analizde, ekonomik kârlılık, diğer bir deyişle kaynakların etkin kullanılmasıyoluyla gelirin maksimize edilmesi (büyüme) amaçlanır. Bu yöntemde cari piyasa fiyatları yerine kaynakların fırsat maliyetlerini yansıtan “gölge fiyatlar” kullanılır. Fiyatların yetersiz olduğu veya hiç oluşmadığı durumlarda toplumsal fayda ve maliyetleriyansıtması için mallara ve faktörlere bağlanan fiyatlardır. Ekonomik analizde kullanılan gölge fiyatlara ayrıca muhasebe fiyatları,ekonomik fiyatlar veya etkinlik fiyatları da denir.

Bu raporun analizinde kullanılan kabuller şunlardır;

• Projenin ekonomik ömrü̈ 20 yıl olarak kabul edilmiştir.
• İndirgeme (iskonto) oranı %15 olarak alınmıştır.

10.1.             Nakit Akım Tablosunun Hesaplanması

Gaziantep Girişimcilik Merkezi’nin gelir ve giderlerine yönelik beş yıllık tahminlere dayalı olarak hazırlanan nakit akım tablosuaşağıda yer almaktadır. Bu kapsamda merkez gelirlerinin beşinci yıldan sonra ortalama

%15 büyüyeceği, personel giderlerinin ilk üç yıl Yeni Ekonomik Program hedefleri doğrultusunda sırasıyla

%16, %10 ve %7 artacağı; diğer yıllar ortalama %7 artış göstereceği öngörülmüştür.

Tablo 16 Nakit Akım Tablosu

35

10.2.             Yatırım Projesinin Finansal Analizi

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi, paranın zaman değerini dikkate almayan statik yöntem ve paranın zaman değerini dikkatealan dinamik yöntemler bir arada olarak aşağıda değerlendirilmiştir.

10.2.1.   Geri Ödeme Süresi Yöntemi

Paranın zaman değerini dikkate almayan geri ödeme süresi hesaplandığında projenin yapılan yatırım harcamalarını, ekonomik ömrü sağlayacağı gelirleriyle 10,6 yılda geri ödeyebileceği bulunmuştur. Projenin ekonomik ömrü 20 yıl olduğundan bu sonuçprojenin kabul edilebilir olduğunu göstermektedir.

Tablo 17 Yatırım Projesinin Geri Ödeme Süresinin Hesaplanması

10.2.2.   İskonto Edilmiş Geri Ödeme Süresi Yöntemi

Paranın zaman değerini dikkate alan iskonto edilmiş geri ödeme süresi hesaplandığında, projenin yapılan yatırım harcamalarının toplam bugünkü değerini ekonomik ömrü sağlayacağı gelirlerin bugünkü değerlerinin toplamıyla 17,6 yılda geri ödeyebileceği hesaplanmıştır. Projenin ekonomik ömrü 20 yıl olduğundan bu sonuç projenin kabul edilebilir olduğunu göstermektedir.

Tablo 18 İskonto Edilmiş Geri Ödeme Süresi Yöntemi

10.2.3.   Net Bugünkü Değer Yöntemi (NBD)

Projenin nakit girişlerinin bugünkü değerleri toplamından yatırım harcamalarının bugünkü değerleri toplamının çıkarılarak hesaplanan net bugünkü değeri 514.798,56 TL olduğu görülmektedir. Çıkan sonuç sıfırdan büyük Pozitif bir değer olduğundan bu sonuç projenin katma değer yaratan ve kabul edilebilir bir proje olduğunu göstermektedir.

10.2.4.   Karlılık Endeksi Yöntemi (Fayda Maliyet Oranı Yöntemi)

Projenin nakit girişlerinin indirgenmiş değerleri toplamını nakit çıkışlarının indirgenmiş değerleri toplamına bölünerek bulunan Karlılık Endeksi (Fayda/Maliyet Oranı) 1,35 olarak hesaplanmıştır. Bu oran 1’in üzerinde bir değer olduğu için bu sonuç projeninkabul edilebilir bir proje olduğunu göstermektedir.

Tablo 19 Yatırımın Kârlılık Endeksi

10.2.5.   İç Verim Oranı (İç Karlılık Oranı Yöntemi)

Projenin nakit girişlerinin indirgenmiş değerleri toplamını nakit çıkışlarının indirgenmiş değerleri toplamına eşitleyen iskonto oranı olaniç verim/iç karlılık oranı %17,12 olarak hesaplanmıştır. Bu iç verim/iç karlılık oranı

%15 olarak alınan iskonto oranı/faiz oranından (sermaye maliyetinden) büyük olduğu için bu sonuç projenin kabul edilebilir bir projeolduğunu göstermektedir.

Tablo 20 Yatırımın İç Verim Oranı

10.3.             Yatırım Projesinin Genel Değerlendirilmesi

Projenin Mali/finansal analizi kapsamında ekonomik ömrün 20 yıl olması, amortisman ayrılması yok, vergi yok, iskontooranının (piyasa faiz oranının) %15 olması, 5.yıldan sonra firma satış gelirlerin ve işletme giderlerinin %15 artması veKalkınma Ajansından ya da uluslararası kuruluşlardan alınacak hibenin dikkate alınmaması durumunda:

• Paranın zaman değerini dikkate almayan geri ödeme süresi hesaplandığında projenin yapılan yatırım harcamalarınısağlayacağı gelirleriyle 10,6684 yılda geri ödeyebileceği bulunmuştur. Projenin ekonomik ömrü 20 yıl olduğundan busonuç projenin kabul edilebilir olduğunu göstermektedir.
• Paranın zaman değerini dikkate alan iskonto edilmiş geri ödeme süresi hesaplandığında projenin yapılan yatırım harcamalarının toplam bugünkü değerini sağlayacağı gelirlerin bugünkü değerlerinin toplamıyla 17,6597 yılda geriödeyebileceği bulunmuştur. Projenin ekonomik ömrü 20 yıl olduğundan bu sonuç projenin kabul edilebilir olduğunugöstermektedir.
• Projenin nakit girişlerinin bugünkü değerleri toplamından yatırım harcamalarının bugünkü değerleri toplamının çıkarılarak hesaplanan net bugünkü değeri hesaplandığında 514.798,56 TL olduğu bulunmaktadır. Çıkan sonuç Pozitif bir değer olduğundan bu projenin katma değer yaratan ve kabul edilebilir bir proje olduğunu göstermektedir.
• Projenin nakit girişlerinin indirgenmiş değerleri toplamını nakit çıkışlarının indirgenmiş değerleri toplamına eşitleyen iskonto oranı olan iç verim/iç karlılık oranı %17,12 olarak hesaplanmıştır. Bu iç verim/iç karlılık oranı %15 olarak alınan iskonto oranı/faiz oranından (sermaye maliyetinden) büyük olduğu için bu sonuç projenin kabul edilebilir bir projeolduğunu göstermektedir.
• Projenin nakit girişlerinin indirgenmiş değerleri toplamını nakit çıkışlarının indirgenmiş değerleri toplamına bölerek bulunan Karlılık Endeksi (Fayda/Maliyet Oranı) 1,3599 olarak hesaplanmıştır. Bu oran 1’in üzerinde bir değer olduğu içinbu sonuç projenin kabul edilebilir bir proje olduğunu göstermektedir.

11.                Risk Değerlendirilmesi

Gaziantep Girişimcilik Merkezi Projesi’nin Gaziantep Ticaret Odası liderliğinde yerel yönetimler tarafından projeye bedelsiz olaraktahsis edilecek bir binanın dönüşümünün sağlanarak hayata geçirilmesi öngörülmektedir. Proje ulusal ve uluslararası kalkınma kuruluşlarının finansmanına uygun bir yapıya sahip olup fizibilitenin hazırlanmasında uygulamaya yönelik projenin hibe yoluylafinansmanı öngörülmemiştir. Hibe aracılığıyla finansmanın sağlanması durumunda projenin düşük olan finansal riski daha daazalmaktadır.

Proje Gaziantep’te girişimcilik kültürünü geliştirilmesini hedeflemesi nedeniyle bir yönü ile sosyal bir nitelik taşımakta ve sabit sermaye yatırımı öngörülmemektedir. Bu nedenle projeye olan talebin düşük kalması durumunda girdilerin çok yüksek olmamasınedeniyle projenin finansal riski düşüktür.

EK: Yatırım Projelerinin Değerlemesi¹⁴

Firmalar, tüm yatırım projelerini aynı anda gerçekleştirebilmek olanağına sahip değillerdir. Firmalar, sınırlı kaynaklarını belirli bir projeyi gerçekleştirmek için kullandıklarından, yatırım projesi alternatifleri arasından seçim yapmak zorundadırlar. Diğer bir ifadeyle, firmalar, kaynaklarını alternatif kullanış alanlarına en iyi biçimde dağıtabilmek için karar almak durumundadırlar. Karar almak, alternatifler arasından seçim yapmak anlamına gelmektedir. Yatırım kararı ise, yapılan nakit çıkışı karşılığında gelecekte alınacak nakit girişlerine ilişkin bir karardır.

Firmaların yatırım kararları üzerinde en çok etkisi bulunan faktör, firmanın amacı ve buna bağlı olarak firmanın yatırım stratejisidir. Bir firmanın yatırım stratejisi, yatırım projelerinin seçilmesi ve değerlendirilmesinde kullanılan kriterlerin ifade edilmiş halidir. Bir firmanın stratejisi hızlı büyümek olabileceği gibi, diğer bir firmanın stratejisi de maliyetlerin aşağıya çekilmesi olabilir. Firmaların stratejileri, sahip oldukları olanaklara ve kabiliyetlerine göre şekillenmektedir.

Tüm bu faktörler dikkate alınarak, yatırım hesaplamalarında temel hedefin daha çok kâr maksimizasyonu olduğu söylenebilir. Ancak kısmen de olsa likidite ilkesinin göz ardı edilmemesi de gerekir. Böylece diğer finansal kararlarda olduğu gibi yatırımkararlarında da firmanın piyasa değerinin maksimum kılınması amaçlanır. Öte yandan, tek dönemli modellerde kâr, dönemin satış gelirleri ile giderleri arasındaki olumlu farktır. Çok dönemli modellerde ise kâr, genellikle iskonto edilmiş gelirlerle iskonto edilmişgiderler arasındaki olumlu farkı gösteren tutarlardır. Firmalar, stratejilerine uygun olarak karar alırlar ve yine stratejilerine uygunolarak proje değerlendirme kriterleri belirlerler. Yatırım projelerinin değerlendirilmesinde kriter olarak dinamik (çok dönemli veya paranın zaman değerini dikkate alan) ve statik (tek dönemli veya paranın zaman değerini dikkate almayan) yöntemlerdenyararlanılabilmektedir;

• Statik (Tek Dönemli veya Paranın Zaman Değerini Dikkate Almayan) Yöntemler; Maliyetlerin ve Kârların Karşılaştırılması, Yatırımın Ortalama Kârlılığı (Muhasebe Verim Oranı) ve Geri Ödeme Süresi yöntemleridir.
• Dinamik (Çok Dönemli veya Paranın Zaman Değerini Dikkate Alan) Yöntemler; İskonto Edilmiş Geri Ödeme Süresi, Net Bugünkü Değer, İç Kârlılık Oranı, Kârlılık Endeksi (Fayda-Maliyet Oranı) ve Yıllık Eşdeğer Gider yöntemleridir.

1.  Statik Yatırım Projelerini Değerleme Yöntemleri

Statik (basit) yatırım projelerini değerleme yöntemleri, paranın zaman değerini dikkate almayan yöntemlerdir.

Maliyetlerin ya da Karların Karşılaştırılması

Bu yöntem, iki ya da daha fazla alternatif yatırımı karşılaştırarak uzun vadede maliyetleri en düşük olanın belirlenmesini amaçlamaktadır. Karşılaştırmaya, projelerde öngörülen tüm maliyet unsurları alınmaktadır. Oysa bazı yatırım projeleri için, yalnızca maliyetlerin karşılaştırılması güvenilir sonuç vermemektedir. Çoğu kez, alternatif yatırım durumunda (özellikle genişleme yatırımlarında) tercihler projenin geliri yönünde yoğunlaşmaktadır. Bu açıdan, kârları karşılaştırma yöntemi, maliyetlerikarşılaştırma yönteminin genişletilmesi olarak düşünülebilir. Buna göre yıllık kârı daha çok olan projenin tercih edilmesigerekmektedir. Dolayısıyla, gelirlerin ve maliyetlerin karşılaştırılmasında yatırım projesinin gerçekleştirilmesinden önce ve sonra,yatırıma uygun bir kâr veya zarar ortaya çıkmaktadır.

Geri Ödeme Süresi Yöntemi

Amortizasyon süresi olarak da adlandırılan geri ödeme süresi yöntemi, yatırılan sermayenin tekrar işletmeye kazandıracağı dönemi araştırmaktadır. Maliyet ve nakit girişinin yıllar itibariyle sabit olduğu varsayılırsa geri ödeme süresi aşağıdaki formüllehesaplanabilir.

14 Bu bölümdeki bilgiler Prof. Dr. Zeki Uslu ve Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt Önal tarafından yazılan Yatırım Projeleri adlı kitaptan yazarların izni alınarak derlenmiştir

Yatırım tutarı              Yatırım Tutarı                  Investment (I) GÖS =    =                      =

Yıllık net nakit girişi      Net Kar + Amortisman           Cash Flow (CF)

Geri ödeme süresi (GÖS) yöntemi, projenin ilk veya başlangıç yatırım maliyetinin, ne kadar sürede geri ödediğini net nakit akışına göre hesaplar. Diğer bir ifadeyle, GÖS yöntemi, vergiden sonraki nakit girişleri ile amortisman toplamı tutarının kaç yıl içinde proje tutarına denk geleceğini, yani yıllık net nakit girişleriyle projenin kendi kendini ne kadarlık bir zaman diliminde geri ödeyeceğinihesaplamaktadır.

Bu yöntemdeki mantığa göre yatırımlar öncelikle kendi kendisini finanse etmelidir. Bu açıdan karar kuralı: Geri ödeme süresi en kısa olan proje daha avantajlıdır. Tek bir projenin değerlendirilmesinde ise hesaplama sonucu bulunan geri ödeme süresi (te), karar organının öngördüğü maksimum ödeme süresinden (ta) küçük olmalıdır.

Ancak, bazı projeler, diğer projelere göre kendini daha erken bir zamanda ödediği gibi ekonomik ömrü süresince birkaç defa ödediği de olabilir. Ayrıca proje kendini amorti ettikten sonra, bir miktar da hurda değeri bulunabilir. İşte bu durumları da ortaya çıkarmak ve mevcut projelerin en uygun olanını seçebilmek için yatırım projesinin geri ödeme sayısı da bulunur. Geri ödeme sayısından, yatırım projesinin bütün ömrü süresince kaç defa kendini geri ödeyebileceği (itfası) anlaşılır ve aşağıdaki gibi formüleedilir.

P = I C

Z = n

P

n = Z * P

yazılır.

Burada; P: Yatırımın geri ödeme süresini, I: Yatırım tutarını, C: Yıllık Nakit girişlerini, n: projenin ekonomik ömrünü ve Z: Yatırımıngeri ödeme sayısını göstermektedir.

Genel olarak, geri ödeme süresi kısaldıkça, rantabilite oranı yükselir, uzadıkça da düşer. Nitekim nakit girişleri, içinde amortismanpayları da bulunan gelir olarak bilinir ve yatırım maliyetine oranlandığı takdirde bir bakıma söz konusu yatırım projesinin rantabilitesibulunur.

GÖS yönteminin en önemli avantajı, YOK yöntemine benzer biçimde, hesaplanmasının basit ve zahmetsiz olmasıdır. Ayrıca likiditesıkıntısı çeken firmaların hızlı para girişi sağlayan projelere öncelik vererek likit fonları sağlamasında GÖS yöntemi faydalı olabilmektedir. Buna karşılık, GÖS yönteminin üç önemli sakıncası vardır;

• GÖS yöntemi, projenin geri ödeme süresinden sonra sağlayacağı nakit girişlerini dikkate almamaktadır.
• GÖS yöntemi, paranın zaman değerini dikkate almamaktadır. İlk yıllarda daha fazla nakit akışı sağlayan projeler firma açısından daha avantajlı olduğu halde, GÖS yöntemi nakit akışlarının zamanlamasını ayırt etme konusunda yetersizkalmaktadır.
• Geri ödeme dönemi basit, riski az projenin kabul edilmesi gibi bir sonuç doğurmaktadır. Bu durum firma açısından stratejik önem taşıyan, uzun ömürlü, yatırımlara öncelik verilmesi imkanını ortadan kaldırmaktadır.

GÖS Yöntemi, özellikle istikrarsız, geleceği belirsiz veya teknolojik gelişmelerin yoğun (hızlı) olduğu sektörlerde kullanılmaktadır. Risk ve likidite sorunlarına önem veren firma yöneticileri de bu kriteri uygulamayı yeğlemektedirler. Bununla birlikte GÖS yöntemi,sakıncalarına rağmen proje değerlemede ön eleme amacıyla kullanılabilecektir.

2.  Dinamik Yatırım Projeleri Değerleme Yöntemleri

Dinamik yatırım projeleri yöntemleri paranın zaman değerini dikkate alan yöntemlerdir.

İSKONTO EDİLMİŞ (İNDİRGENMİŞ) GERİ ÖDEME SÜRESİ YÖNTEMİ (DİNAMİK GERİ ÖDEME SÜRESİ YÖNTEMİ)

İskonto edilmiş geri ödeme süresi (İEGÖS), iskonto edilmiş gelecekteki nakit akışlarının başlangıç yatırımını geri ödeme süresi için gereken süreyi göstermektedir. Diğer bir ifadeyle, İEGÖS, iskonto edilmiş nakit girişlerinin birikimli değerinin başlangıç yatırım tutarına eşit olduğu dönem sayısını göstermektedir. İEGÖS, yatırım projesinin ekonomik ömrü boyunca sağladığı her bir nakitakışının yatırımın başlangıcına indirgenmesi ile hesaplanmaktadır. Bu indirgeme yapılırken, kullanılan iskonto oranı, hem paranınzaman değerini, hem de gelecekteki nakit akışlarına ilişkin belirsizliği göstermektedir. Diğer bir ifadeyle, kullanılan iskonto oranı,firmanın sermaye maliyetine eşit bir orandır. Gelecekteki nakit akışlarına ilişkin belirsizlik arttıkça, sermaye maliyeti ve dolayısıyla iskonto oranı da yükselmektedir. Geri ödeme süresi yöntemi, geri ödeme süresinden sonraki nakit girişlerini dikkate almamaktadır. Bir projenin İEGÖS’ünün hesaplanması aşağıdaki örnekte ayrıntılı bir biçimde gösterilmektedir.

İEGÖS, paranın zaman değerini hesaba katarak, gelecekte ortaya çıkan nakit giriş ve çıkışlarını bugünkü değere indirgeyerek yatırımın amortizasyon süresini hesaplamaktadır. İEGÖS kural olarak aşağıdaki gibi hesaplanır. Yıllık nakit akımlarının şimdiki değerleri, yapılan yatırım harcamalarının şimdiki değerlerine eşit oluncaya kadar toplanır. Bir nakit girişi fazlası varsa doğrusal enterpolasyonla kesin süre hesaplanır.

Dinamik geri ödeme süresi yöntemi, birden fazla proje arasında seçim sorununa da çözüm getirebilir. Bu durumda karlılığı firmanınsermaye maliyetinden yüksek olma koşulu ile, geri ödeme süresi en kısa olan proje tercih edilir. Her zaman bütün yatırımlar için bir geri ödeme süresinin hesaplanması mümkün değildir. Aşağıda özetlenen koşullar oluştuğunda yatırımın geri ödeme süresi de uzunolacaktır. Bu bağlamda yatırımın GÖS’ünü uzatan koşullar aşağıdaki gibi özetlenebilir;

• Çevrede istikrarın artması,
• Yatırım için bir finansman bağlantısının bulunması,
• Önceden kestirilemeyen gelişmeler karşısında reaksiyon hızının artması,
• Proje ile ilgili diğer yatırımların geri ödeme süresinin artması,
• Karar organının risk üstlenme eğiliminin yüksek olması.

Dinamik geri ödeme süresi yönteminin, net şimdiki değer ve iç karlılık oranı gibi diğer proje değerlendirme yöntemleri ile birlikte kullanılması halinde yararlı sonuçlar vermektedir. Böylece değerlendirmeye stratejik önemi olan unsurlar da dahil edilerek daha isabetli karar alınabilmektedir. Dinamik geri ödeme süresi yönteminde, işletmenin bir likidite probleminin olduğu varsayılmaktadır. Gerektiğinde net bugünkü değeri, karlılık endeksi ya da iç karlılık oranı yöntemiyle kombine edilerek, yatırım politikasına göre, istenen asgari karlılığı sağlayan ve seçilmeleri halinde biri diğerinin ortadan kalkmasını gerektirmeyen projelerin değerlemesindekullanılması öngörülmektedir.

NET BUGÜNKÜ DEĞER YÖNTEMİ

Bir yatırımın net bugünkü değeri (NBD), söz konusu yatırımın ekonomik ömrü boyunca sağlayacağı nakit girişlerinin önceden saptanmış belli bir iskonto oranı (iskonto oranı, firmanın sermaye maliyetine eşittir) üzerinden bugüne indirgenmiş değerleri toplamı ile yatırımın gerektirdiği nakit çıkışlarının bugünkü değeri arasındaki farktır. Bu ifade aşağıdaki formülle gösterilebilir:

m+n

NGt

H                 ^m         It

NBD =

Burada:

å

t =m+1

(1 + k )t

+ (1 + k )m+n    – å (1 + k )t

NBD      = Net bugünkü değer (net şimdiki değer)

n          = Yatırımın ekonomik ömrünü,

m         = Yatırımın tesis (tamamlanma) süresini,

NG       = Yatırımın ekonomik ömrü boyu. Sağlaya. nakit girişlerini, k         = Yatırımdanbeklen. min. iç karlılık oranını (serm.maliy.),

I           = İlk yatırım tutarını,

H          = Yatırımın hurda değerini göstermektedir.

NBD yöntemine göre, bir yatırım projesinin kabul edilmesi için projenin net bugünkü değerinin pozitif olması gerekmektedir. Doğal olarak negatif NBD’ye sahip olan bir yatırım projesi ise reddedilecektir. Aynı anda uygulanamayan iki veya daha fazla yatırım projesi arasında bir seçim yapılacaksa, en yüksek net bugünkü değere sahip olan proje uygulanmak üzere seçilecektir. Net nakit girişlerinin hesaplanmasında hurda değer varsa son yılın nakit girişlerine eklenerek (diğer bir ifade ile son yılın indirgeme oranı ileçarpılarak) belirlenir.

NBD kriterine göre NBD’i pozitif olan bütün projeler iyidir. İki veya daha fazla alternatif projelerden sadece biri seçilecekse bu en yüksek NBD’li proje olacaktır. Nakit akışları veri olan bir projenin NBD’i sermaye maliyetinin fonksiyonudur. Sermaye maliyeti yükseldikçe NBD azalır. NBD yönteminde, iskonto oranının belirlenmesi büyük önem taşımaktadır. Kabul edilecek iskonto (karlılık, beklenen verim) oranının, firmanın sermaye maliyetinden daha düşük olmaması gerekir. Şu halde bir firma yatırıma, iktisat kuramının önerdiği gibi, yatırımın iç karlılık oranı (sermayenin marjinal etkinliği), sermaye maliyetine eşit olduğu noktaya kadardevam etmelidir. Yatırım teorisi de, bir firmanın sermaye harcamalarını, yatırım projelerinin karlılık oranı sermayenin marjinalmaliyetine eşit oluncaya kadar sürdürmesini önerir.

Yıllık net nakit girişlerinin düzenli olması durumunda bir yatırımın NBD’si aşağıdaki formülle hesaplanabilir:

é (1 + k)ⁿ – 1ù           H

NBD = NGô

ë

k (1 + k)ⁿ

ô + (1 + k )n

• I0

Burada:

NBD = Net bugünkü değer (net şimdiki değer) n = Yatırımınekonomik ömrünü,

NG   = Yatırımın ekonomik ömrü boyunca sağlayacağı nakit girişleri., k      = Yatırımdanbekl. min. iç karlılık oranını (Serm.Maliye.),

I₀     = İlk yatırım tutarını,

H      = Yatırımın hurda değerini göstermektedir.

Uygulanan iskonto oranına göre almaşık yatırım projelerinin gerektirdiği para çıkışlarının bugünkü değeri birbirine eşit yada yakın ise, bu durumda projeler arasında bir seçim yapılırken aşağıdaki etmenlerin de göz önünde tutulması gerekmektedir;

• Yatırımın ekonomik ömrü sonunda yapılması gerekli yenileme yatırımının maliyeti, başka bir ifadeyle sermaye mallarıfiyatlarının izlediği eğilim,
  • Üretilen mal ve hizmetlerin satış fiyatlarında gelecek yıllarda beklenen gelişmeler,
  • Yatırımın ait olduğu sektörde teknolojik gelişme hızı.

Net Bugünkü Değer Yönteminin üstün ve zayıf yönleri aşağıdaki gibidir:

Yöntemin Üstün Yönleri:

• Bu yöntemde paranın zaman değeri hesaplara katılmaktadır.
  • Yöntemin, piyasa iskonto haddi ve nakit akışları doğru tahmin edildiği takdirde uygulanması kolay ve basittir.
  • Nakit girişleri olumsuz olan yıllar için de projenin değerlemesi mümkün olabilmektedir.

Yöntemin Zayıf Yönleri:

• Bu yöntemde iskonto haddi ve nakit akışları tahmine dayandığından sonuçlar tartışılabilir.
  • Başlangıçta iskonto haddi ve nakit akışları doğru tahmin edilse dahi. değişken ekonomik koşullar onları da değiştirecek,böylece projenin değerlemesinin anlamı kalmayacaktır.
  • Bu yöntemde genel olarak (En düşük maliyet gideri yöntemi hariç) belirli bir ölçünün üzerindeki projelerin kabul edilmesi söz konusu olmakta, bunlardan sadece bir tanesinin tercihi istenirse ikinci bir işleme gerek duyulmaktadır. Nitekim kabul edilen projeler açısından en yüksek nakit girişi sağlayan projenin seçimi söz konusu olduğu zaman ikinci bir işlemebaşvurulmaktadır.

Kısacası, net bugünkü değer yönteminin projeleri sıralamadaki üstünlüğü, işletme amaçlarından biri olarak firma piyasa değerinin maksimize edilmesidir. Bu yöntemin en önemli sakıncası ise, nakit akışlarını iskonto edebilmek için sermaye maliyetinin tahminedilmesine gereksinim duyulmasıdır.

İÇ KARLILIK ORANI YÖNTEMİ

Bir yatırımın iç karlılık oranı, yatırımın gerektireceği nakit çıkışı ile ekonomik ömrü boyunca sağlayacağı nakit girişini eşit kılaniskonto oranı olarak tanımlanmaktadır. Diğer bir ifadeyle iç karlılık oranı, bir yatırım projesinin net bugünkü değerini sıfıra eşit kılaniskonto oranıdır. İç karlılık oranı, “iç verim oranı” olarak da adlandırılmaktadır. Bu yöntemin diğer bir ifadesi sermayenin marjinalverimliliği olmaktadır. NBD yönteminde belli bir verim oranı iskonto oranı olarak kabul edilip iskontolamaya gidilirken, iç karlılık oranı yönteminde nakit giriş ve çıkışlarını birbirine eşitleyen iskonto oranı bulunmaya çalışılmaktadır. Nakit giriş ve çıkışlarınıeşitleyen iskonto oranı yine deneme-yanılma yolu ve bugünkü değer tablolarından yararlanılarak belirlenmektedir.

İç karlılık oranı, matematiksel olarak aşağıdaki biçimde ifade edilebilir:

I0 =

NG1

(1 + r )1

NG2

⁺ (1 + r )2

+ ….. +

NGn

(1 + r )n

H

⁺ (1 + r )n

Bu ifade basitleştirilirse aşağıdaki hale gelir:

ⁿ       NGt                         H

I 0

Burada;

= å (1+ r )t     +  (1+ r )n

I₀         = Projenin yatırım tutarını,

NG       = Projenin ekonomik ömrü boyunca sağlaya.nakit girişlerini, r       = İç karlılık(verim) oranını,

m         = Yatırımın tesis (tamamlanma) süresini,

n          = Projenin ekonomik ömrünü göstermektedir.

Ayrıca yatırımın tamamlanma süresi bir yıldan fazla olursa formül şu şekilde olacaktır;

m               It

m+n

NGt                             H

å (1+ r )t

= å

t =m+1

(1+ r )t    + (1+ r )m+n

İç karlılık oranı, net bugünkü değer ve karlılık endeksi yöntemlerinden farklı olarak tek başına yorumlanamayacak bir veri sunmaktadır. Bu değerleme biçimine göre yatırımın daha çok karlılık yönü üzerinde durulmaktadır.Bir projenin kabul edilmesi için söz konusu projenin iç karlılık oranının (r) “kabul edilebilir verim oranı” olarak ifade edilen bir sınır orandan (sermaye maliyetinden) (k) daha yüksek olması gerekmektedir:

r ³ k

Burada;

r = Projenin iç karlılık oranını,

k = Projeyi değerlendiren firmanın kabul edilebilir verim oranını (genellikle firmanın sermaye maliyetini) göstermektedir.

İKO yöntemi, NBD yönteminden yalnızca iskontolama işlemi açısından farklıdır. İKO yönteminde belli bir verim oranı, iskonto oranı olarak belirlenmeye çalışılır. İKO yönteminin sağladığı en önemli avantaj, paranın zaman değerini hesaba katması, böylece daha kesin ve güvenilir sonuç vermesidir. Yöntemin en önemli sakıncası ise hesaplama güçlüğü ve zaman alıcı olmasıdır. Özellikle nakit girişlerinin yıllar itibariyle eşit olmaması halinde deneme yanılma yönteminden yararlanılarak iç karlılık oranı aşağıdaki gibihesaplanır;

• Sermaye maliyetine paralel olarak indirgenmiş nakit akımlarının hesaplanması,
• Nakit akımlarının değerinin pozitif ya da negatif olduğunun belirlenmesi,
• İskonto edilmiş nakit akımlarının değeri pozitif ise r₁’den daha yüksek başka bir oranın r₂ hesaplanması,
• r₂ kullanılarak net şimdiki değerin hesaplanması,
• Gerçek oranı elde etmek için enterpolasyon yapılması

Bugünkü Değer Faktörüne Göre İç Karlılık Oranının Bulunması (Nakit Girişleri Düzenli İse)

Bugünkü değer faktörüne göre iç karlılık oranının bulunmasında, nakit akışlarının düzenli olması durumunda yatırım maliyeti, yıllık nakit girişlerine bölünmekte ve bir faktör elde edilmektedir. Bu faktör bugünkü değer faktörüdür. Bu faktöre isabet eden oranprojenin kabul edilmesi için önemli bir kavramdır.

Beklenen verim (arzu edilen karlılık) oranı veya piyasa karlılık oranı veya daha az ise söz konusu proje kabul, yoksa ret edilecektir. Eğer aradığımız bugünkü değer faktörü, ilgili tablonun ilgili yılı hizasında tam olarak bulunmuyorsa, bulduğumuz faktöre yakınfaktörlerin iskonto oranları dikkate alınmak suretiyle enterpolasyon işlemine başvurulur.

Geri Ödeme Faktörüne Göre İç Karlılık Oranının Bulunması (Nakit Girişleri Düzenli İse)

Geri ödeme faktörüne göre iç karlılık oranının saptanmasında, yıllık nakit girişleri yatırım maliyetine bölünmekte ve geri ödeme faktörü bulunmaktadır (yıllık nakit girişi düzenli ise bu uygulama yapılmaktadır). Bulunan geri ödeme faktörü, geri ödeme faktörü tablosunun ilgili yılı hizasından aranacak ve bu faktöre tekabül eden iskonto oranı iç karlılık oranını verecektir.

Piyasa İskonto Oranı > Proje İç Karlılık Oranı olması durumunda proje ret edilecektir.

Nakit girişleri düzensiz ise İKO yöntemiyle proje değerlemesi:

İç karlılık oranı (İKO) yöntemi, yatırım projelerinin değerlendirilmesinde zaman faktörünü ve yatırımın ekonomik ömrünü dikkate alan, yatırımın sağlayacağı nakit girişleri ile yatırımın gerektireceği nakit çıkışlarını aynı zaman düzeyine indirgeyerek birbirleriyle karşılaştırılabilir hale getiren objektif bir yöntemdir. Ancak iç karlılık oranı yöntemi, bu üstünlüklerine karşın bazı zayıf sayılabilecek yönlere de sahiptir. İç karlılık oranı yöntemine yöneltilen bu eleştiriler aşağıda sıralanmıştır.

• Birincisi, tesis süresi ve ekonomik ömrü uzun, ekonomik ömür içinde her yıl sağlayacağı para girişi dalgalanma gösterenyatırımlarda, iç karlılık oranının hesaplanması zaman alıcı bir işlemdir.
• İkincisi, bazı yatırım projeleri için tek bir iç karlılık oranın hesaplanması mümkün olmamaktadır. Bu yatırımlar; bir bölüm makine ve gereçlerinin kısa aralıklarla yenilenmesi zorunlu olan yatırımlar, ekonomik ömürlerinin son yılında para çıkışı, para girişini aşan yatırımlar ve para akışı pozitif değer aldıktan sonra ekonomik ömürleri içinde çeşitli nedenlerle paraçıkışları, para girişlerini aşan yatırımlardır. Bir yatırım projesi için tek bir iç karlılık oranı hesaplanabilmesi için gerekli koşul, yatırımın sağlayacağı nakit akışlarının pozitif değer aldıktan sonra, yatırımın ekonomik ömrünün sonuna kadar bu pozitifdeğerin devam etmesidir.
• İç karlılık oranına yöneltilen üçüncü bir eleştiri, karşılıklı birbirini dışlayan projelerin değerlendirmesinde iç karlılık oranının hatalı tercihlere yol açabilmesi ile ilgilidir. Bu konu da, beşinci bölümde derinlemesine incelenecektir.
• İç karlılık oranı ile ilgili olan dördüncü eleştiri, iç karlılık oranının temel varsayımı üzerinedir. İç karlılık oranı yönteminin dayandığı temel varsayım, bir yatırımın yaratacağı fonların, iç karlılık oranı en az söz konusu yatırıma eşit olan başka bir yatırım projesinin finansmanında kullanılacağıdır. Böyle bir varsayım, her zaman (özellikle gelişmekte olan ülkelerde) geçerli olmayabilir. İç karlılık oranının bu eksikliği, farklı bir yeniden yatırım oranı kullanılarak, diğer bir ifade ile düzeltilmiş iç karlılık oranı yöntemi ile giderilmektedir.

İç Karlılık Oranı (İKO) Yöntemiyle Net Bugünkü Değer Yönteminin (NBD) Karşılaştırılması

Firmanın elinde yatırımlara ayırabilecek geniş fonlar mevcut ise ve tek bir yatırım projesi değerlendiriliyorsa, NBD  yöntemi  ile İKO  yöntemi  aynı  sonucu  vermektedir.  Bir  yatırım  projesinin  NBD  >0  ise,  İKO’da  o yatırımdan beklenen asgari iç karlılık oranından veya sermaye maliyetinden daha yüksek, başka bir ifadeyle r>k’dır ve proje uygundur. Genellikle firmalar birden çok yatırım projesi arasından veya belirli bir işin görülebilmesi için almaşık teknikler arasında seçim yapmak durumundadırlar. Almaşık projeler arasında seçimde bu iki yöntem birbiriyle çelişkili sonuçlar verebilmektedir. Almaşık projelerin yatırım tutarları birbirindenfarklı veya sağladıkları para girişlerinin zamanlaması, yıllar itibariyle dağılımı farklı olabilir.

İki yöntemin, alternatif projeler arasındaki seçimde çelişkili sonuç vermesi, dayandıkları temel varsayımların farklı olmasından kaynaklanmaktadır. İKO yöntemindeki temel varsayım, bir yatırımın sağlayacağı fonların, yatırımın geri kalan ekonomik ömrü süresince en az o yatırımın iç karlılık oranına eşit karlılık oranı olan diğer yatırımlara tahsis edileceğidir. NBD yönteminin dayandığı temel varsayım ise, yatırımın ekonomik ömrü boyunca, yatırımdan beklenen asgari karlılık oranının (veya kaynak maliyetinin) değişmeyeceği, yatırımın yaratacağı fonların, iç verim oranları en az iskonto haddi olarak kullanılan bu orana (k) eşit yeni yatırımlara ayrılacağıdır.Yani NBD yönteminde fonların yeniden yatırımı halinde sermaye maliyeti üzerinden iskonto edilmesi öngörülmektedir. Farklı varsayımlara dayanan bu iki yöntemin, yatırım projelerinin sıralanmasında değişik sonuçlar vermesi doğalbulunmaktadır.

Yatırım projelerinin değerlendirilmesinde İKO ve NBD yöntemlerinden hangisinin daha üstün olduğu sorusunun yanıtı, yatırımınyaratacakları fonların yeniden yatırımda kullanılmaları halinde iç karlılık oranlarının ne olacağı konusundaki varsayımdır. Buvarsayımın gerçekçiliği konusunda ciddi kaygılar vardır. NBD yönteminde, yatırımların yaratacağı fonların ayrılacağı yeniyatırımlarda beklenen asgari iç karlılık oranı,

ölçülü, ihtiyatlı bir oran olarak nitelendirilebilir; ayrıca bu oranın önerilen tüm yatırım projelerine tutarlı bir şekilde uygulanabilmegibi bir üstünlüğü de mevcut bulunmaktadır. Özetlenirse k değeri, gelecekteki yatırımların  sağlayacakları  en  düşük  İKO’nın  yakın ölçüsünü  oluşturduğu  sürece,  NBD  yöntemi,  İKO’na kıyasla kuramsal açıdan üstün bulunmaktadır. Kaynakları sınırlı bir firmaya paket halinde sunulan çeşitli büyüklükte  yatırım  projeleri  arasında  bir  sıralama  yapmada  da  NBD  yöntemi,  İKO’ne  kıyasla üstünlük göstermektedir.

NBD yöntemi şu yönlerden eleştirilere uğramaktadır;

1. NBD yönteminde kritik önem taşıyan önceden saptanmış iskonto haddi veya yatırımdan beklenen asgari beklenen karlılık oranı, bir ölçüde öznel takdirlere açık bulunmakta, söz konusu oranın değiştirilmesiyle, yatırımlar arasında önceliksırasını etkilemek mümkün olmaktadır. Oysa İKO yönteminde, yatırımlar arasında sıralama tamamen kendi verilerine göreolmakta, dışardan sıralamayı etkileyebilecek yabancı bir öğe, karar alma sürecine dahil edilmemektedir. Bu nedenle İKOyöntemi, NBD yöntemine göre kuramsal açıdan üstünlük göstermektedir.
2. NBD yöntemi, projelerin gerçek iç karlılık oranını göstermemekte, ancak bir projenin iç karlılık oranının istenen asgari karlılık oranından daha yüksek olup olmadığını ortaya koymaktadır. Bu nedenle İKO, NBD’ye kıyasla daha kolay yorumlanabilir ve projeler arasında daha gerçekçi bir karşılaştırmaya olanak sağlar.
3. NBD yöntemi, bir firmanın gerçekleştireceği yatırım projelerinin belirli bir iskonto oranı üzerinden bugünkü değerlerini en yüksek düzeye çıkarma amacını gütmektedir. Gerçekleştirilecek yatırım projelerinin, önceden saptanmış belirli biriskonto oranı üzerinden net bugünkü değerlerinin maksimum kılınması, her zaman için firmanın karlılığını en yüksekdüzeye ulaştırmayabilir.
4. NBD yönteminde sermaye maliyetinin yatırımın ekonomik ömrü boyunca değişmeyeceği varsayılmakta ve gelecekte sağlanacak para girişleri sabit bir iskonto oranı üzerinden bugüne indirgenmektedir. Oysa zaman içinde kaynak maliyeti (yatırımlardan beklenen asgari karlılık oranı) değişebilir. Bu durumda sabit bir iskonto oranı uygulamak anlamını yitirir. Bu nedenle bir yatırım projesinin NBD’si bulunurken tek bir iskonto değeri değil, yıllar itibariyle değişen farklı oranlarkullanılmalıdır. Ancak gelecek yıllar için farklı iskonto değerleri hesaplamak da oldukça güçtür.

İleri sürülen bu eleştirilere karşın NBD yönteminin de İKO yönteminden kuramsal ve uygulama açısından üstünlükleribulunmaktadır.

Kaynakça

Ashleig, Harris; 2017, “Coworking Space vs. Startup Incubator vs. Accelerator: Which is Best?”, Tech Startup Founders Blog,Erişim: https://www.rocketspace.com/tech-startups/coworking-space-vs.- startup-incubator-vs.-accelerator-which-is-best(09.09.2018)

Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Sanayi Genel Müdürlüğü, Türkiye Kimya Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı, 2012-2016

Esra Karadeniz, Türkiye’de ve Bölgelerde Girişimcilik, 2014. Erişim için:http://www.kosgeb.gov.tr/Content/Upload/Dosya/Mali%20Tablolar/GEM-2014.pdf (15.08. 2018)

İpekyolu Kalkınma Ajansı, 2014 – 2023 TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) Bölge Planı Gaziantep Ticaret Odası,Gaziantep Girişimcilik Ekosisteminin Geliştirilmesi Stratejisi, 2018 Kalkınma Bakanlığı Bölgesel Gelişme UlusalStratejisi 2014-2023

KOSGEB, Türkiye Girişimcilik Stratejisi ve Eylem Planı (2015 – 2018)

UNCTAD, Creative Economy Report 2010, Erişim: http://www.tr.undp.org/content/dam/turkey/docs/Publications/hdr/CER2010.pdf   (06.09.2018)

Yıldırım Beyazıt Önal, Zeki Uslu, Yatırım Projeleri Yönetimi, Karahan Yayınevi, Adana, 2007.